Asma Budaması Nasıl Yapılır? Kış ve Yaz Budaması Adım Adım
Asma budaması, yaprak dökümünden gözler kabarana kadar yapılan kış budaması ile sürgün döneminde yapılan yaz (yeşil) budamasından oluşur. Kış budamasında bir yıllık dallar çeşide göre 1–4 göz (kısa) ya da 8–15 göz (uzun) bırakılarak, gözün 1–1,5 cm üstünden 45° eğimle kesilir. Yazın sürgün seyreltme, uç alma, koltuk alma ve yaprak alma yapılır[1][2].
Öne Çıkan Bilgiler
- Kış budaması zamanı: Ege, Akdeniz ve Marmara’da kış boyunca uygun havada; soğuk iç bölgelerde şiddetli donlar geçtikten sonra, yaklaşık mart ayında[2].
- Kesim: Son bırakılan gözün 1–1,5 cm üstünden, gözün tersine doğru yaklaşık 45° eğimle[2].
- Geç budama ve don: Son budamayı uç sürgünlerde 2–3 yaprak açıldığında yapmak, uyanmayı yaklaşık 15–20 gün geciktirir[3].
- Denge ölçütü: Ravaz indeksi (üzüm verimi ÷ budama odunu ağırlığı) Vitis vinifera için 5–10 arasında olmalıdır[4].
- Narince: En verimli gözler 5. ve 6. boğumdadır (boğum başına 1,375 ve 1,475 salkım)[5].
- Hijyen: Budama artıkları bağda bırakılmaz; aletler yüzde 10’luk sodyum hipoklorit ile dezenfekte edilir[6].
Bu yazı, Narince Üzüm Yaprağı: Yetiştiricilik, Hasat ve Salamura Rehberi adlı ana rehberimizin budama bölümünü ayrıntılandırır; hem üzüm hem de yaprak için işletilen bağlara yöneliktir.
Asma Budaması Nedir ve Neden Yapılır?
Asma budaması, asmanın gövde ve dallarının bir kısmını keserek bitkiye istenen şekli vermek, verimi ile gelişmeyi dengelemek ve ürün kalitesini artırmak için yapılan bir bakım işlemidir. Budama yapılmayan asmada her yıl çok sayıda zayıf sürgün oluşur; salkımlar küçülür, olgunlaşma gecikir ve taç içi hastalıklara açık hâle gelir[1][7].
Budamada kullanılan temel terimler
- Göz: Bir yıllık dalın boğumlarında bulunan ve ertesi yıl sürgün veren tomurcuktur.
- Bir yıllık dal (çubuk): Geçen yaz büyüyen ve kışın odunlaşan sürgündür; ürün, bu dallardaki gözlerden çıkan sürgünlerde oluşur[8].
- Kol: Gövdeden çıkan ve üzerinde bir yıllık dalları taşıyan yaşlı odundur.
- Ürün budaması ve gençleştirme budaması: Ürün budaması bir yıllık dallara, gençleştirme budaması yaşlanmış kollara uygulanır[8].
- Şarj (göz yükü): Budamada asma başına ya da metrekare başına bırakılan göz sayısıdır[2].
Asma Ne Zaman Budanır?
Asmanın kış budaması, sonbaharda yaprakların dökülmesinden ilkbaharda gözlerin uyanmasına kadar geçen dönemde yapılır. Kesin zaman bölgenin iklimine ve don riskine göre değişir: ılıman bölgelerde kış boyunca, soğuk ve geç donlu bölgelerde ise şiddetli donlar geçtikten sonra budanır[1][2].
| Bölge | Önerilen dönem | Not |
|---|---|---|
| Akdeniz, Ege, Marmara | Yaprak dökümünden sonra kış boyunca, hava ve toprak uygun olduğunda[2] | Kış donu riski düşüktür |
| İç Anadolu, Doğu Anadolu ve diğer soğuk bölgeler | Şiddetli donlar geçtikten sonra; mart sonu–nisan başı[2][1] | Erken budanan gözler erken uyanır ve nisan donuna yakalanabilir[7] |
| Geç donlu yerler (vadi tabanları, Karadeniz geçiş bölgesi bağları) | Mümkün olduğunca geç, gözler kabarmadan hemen önce; ya da iki aşamalı budama[2][7] | Budamayı 3–7 gün geciktirmek bile yarar sağlar[2] |
Asma neden “ağlar”? Budamada sap akışı
Ağlama, ilkbaharda toprak ısınınca köklerin çalışmaya başlaması ve henüz yaprak olmadığı için emilen suyun budama yaralarından damlamasıdır[9]. Budamanın sap akışı başlamadan bitirilmesi önerilir; gecikilirse budama, ağlama azaldıktan sonra yapılmalıdır[2].
Geç budama ilkbahar donundan korur mu?
Evet, ancak doğru zamanda yapılırsa. Bilimsel çalışmaları derleyen bir incelemeye göre, son budamayı uç sürgünlerde 2–3 yaprak açıldığı döneme ertelemek, gözlerin uyanmasını yaklaşık 15–20 gün geciktirir ve verimi yalnızca hafif etkiler[3]. Önerilen yöntem iki aşamalıdır: kışın dallar uzun bırakılarak ön budama yapılır, son kesimler ilkbaharda tamamlanır.
Bilimsel açıklama: Geç budamanın sınırı nerede?
Asma, dalın ucundaki gözleri önce uyandırır (uç baskınlığı). Uzun bırakılan dalda ilk sürgünler uçta çıkar; dalın dibindeki, budamada bırakılacak gözler ise bir süre uykuda kalır. Son budama bu dönemde yapılınca, dipteki gözler geç uyanır ve ilkbahar donundan kaçar[3]. Ancak çok geç budamanın bedeli ağırdır: İtalya’da Sangiovese çeşidinde göz kabarması döneminde yapılan budama verimi etkilemezken, mayıs başında yapılan budama verimi yaklaşık yüzde 55 düşürdü[10].
Tokat ve Erbaa gibi geç don riski taşıyan bölgelerde bu yöntem önemlidir: 2025 ilkbaharındaki don, Erbaa’da yaprak büyümesini yaklaşık bir ay geciktirmiştir[11]. Dona karşı diğer önlemleri kuraklık ve don zararı yazımızda anlattık.
Asmada Kış Budaması Nasıl Yapılır? Adım Adım
Kış budamasında önce ölü, hastalıklı ve gereksiz dallar çıkarılır, ardından asmanın gücüne uygun sayıda bir yıllık dal seçilip her birinde belirlenen sayıda göz bırakılarak kesilir. Aşağıdaki adımlar, sağlıklı ve dengeli bir asma için uygulanacak sırayı gösterir.
- Aletleri hazırlayın: Makas ve testereyi bileyleyin ve dezenfekte edin. Hastalıklı asmaları en sona bırakın; her hastalıklı asmadan sonra aletleri çamaşır suyuyla temizleyin[7][1].
- Ölü ve hastalıklı odunu çıkarın: Kurumuş, lekeli ve kanserli dalları dipten kesin. Ardından gövde ve kollardan çıkan obur sürgünleri temizleyin[2].
- Ürün dallarını seçin: Geçen yıl iyi gelişmiş, güneş görmüş, yaklaşık 8–9 mm kalınlığındaki bir yıllık dalları seçin. 9 mm’den kalın dallar yenileme için kısa kesilir[2].
- Göz sayısını belirleyin: Çeşidinizin göz verimliliğine ve dalın kalınlığına göre her dalda bırakılacak göz sayısını belirleyin (Tablo 2 ve Tablo 3).
- Doğru kesin: Son bırakılan gözün 1–1,5 cm üstünden, gözün tersine eğimli yaklaşık 45° açıyla kesin. Böylece akan özsu gözün üzerine damlamaz[2].
- Yenileme dalı bırakın: Uzun budanan her ürün dalının yanında, ertesi yılın dalını verecek 2–3 gözlü kısa bir yenileme dalı bırakın[12][1].
- Büyük yaraları kapatın: Kalın kol kesimlerini aşı macunu veya benzeri bir ürünle kapatın[7].
- Budama artıklarını bağdan çıkarın: Kesilen dalları bağda bırakmayın; ölü kol gibi hastalıkların kaynağı olabilecekleri için bağdan uzaklaştırıp imha edin[6][13].
| Dal kalınlığı (mm) | Ürün dalında göz sayısı | Yenileme dalında göz sayısı |
|---|---|---|
| 6 | — | 1 |
| 8 | — | 2 |
| 10 | 4–5 | 3 |
| 12 | — | 4 |
| 14 | 6–7 | — |
| 16 | 8–10 | — |
Kaynak: Ankara Üniversitesi bağcılık ders notu[2]. Tabloda boş bırakılan değerler kaynakta verilmemiştir.
Budama aletleri
Bir yıllık dallar el budama makasıyla, kalın kollar çift elli budama makası veya budama testeresiyle kesilir; büyük bağlarda pnömatik makaslar da kullanılır. Aletlerin keskin ve temiz olması, yaranın düzgün olmasını ve hastalık taşınmamasını sağlar[8].
Asma Kısa mı, Uzun mu Budanmalı?
Asmanın kısa mı uzun mu budanacağı, çeşidin hangi gözlerinin verimli olduğuna bağlıdır. Dibe yakın gözleri verimli olan çeşitler kısa, dip gözleri verimsiz olan çeşitler uzun budanır; ikisini birleştiren yönteme karışık budama denir[2].
| Budama tipi | Dalda bırakılan göz | Uygun çeşit örnekleri |
|---|---|---|
| Kısa budama | 1–4 göz[2] | Red Globe, Hamburg Misketi[9] |
| Yarı uzun budama | 5–8 göz[2] | Crimson Seedless (yarı uzun veya kısa)[9] |
| Uzun budama | 8–15 ve daha fazla göz[2] | Sultani Çekirdeksiz: dip gözleri verimsizdir[9][14] |
| Karışık budama | Uzun ürün dalı + 2–3 gözlü yenileme dalı[12] | Razakı (kordon veya karışık, en fazla yaklaşık 10 göz)[9] |
Sultani Çekirdeksiz (dünyada Thompson Seedless adıyla bilinir) bu kuralın en bilinen örneğidir: ilk dört boğumdaki gözleri düşük verimlidir[14]; en verimli gözler 5. ile 12. boğumlar arasındadır ve çeşit asma başına 4–6 adet, yaklaşık 15 gözlü dallarla budanır[15].
Narince nasıl budanmalı?
Narince’de yapılan bir araştırmada en verimli gözler 5. ve 6. boğumlarda bulundu: bu boğumlarda göz başına 1,375 ve 1,475 salkım sayıldı[5]. Bu bulgu, üzüm için yetiştirilen Narince bağlarında dalların 2 gözden daha uzun bırakılmasının verimi artırabileceğini düşündürür. Yaprak için işletilen bağlarda ise amaç salkım değil sürgün sayısıdır; Tokat coğrafi işaret belgesi dalların 2 göz bırakılarak kesilmesini ve asma başına 5–7 dal ile toplam yaklaşık 14 göz bırakılmasını tarif eder[16].
Terbiye Sistemine Göre Asma Budaması: Goble, Guyot ve Kordon
Terbiye sistemi, asmaya gövde, kol ve tel düzeniyle verilen kalıcı şekildir ve budamanın nasıl yapılacağını belirler. Türkiye’de en yaygın üç sistem goble (baş), Guyot ve kordondur; sistem seçiminde iklim, toprak, çeşit, ürünün kullanım amacı ve anacın gücü dikkate alınır[1][8].
| Sistem | Yapı | Budama şekli | Kimler için uygun? |
|---|---|---|---|
| Goble (baş) | 25–30 cm gövde, 3–6 kol, tel yok[1] | Kısa budama; her kolda kısa dallar | Küçük, aile işçiliğiyle çalışan bağlar |
| Guyot | Genellikle iki kollu, tel üzerinde[1] | Her kolda bir uzun ürün dalı + 2 gözlü yenileme dalı[1] | Dip gözleri verimsiz, uzun budama isteyen çeşitler |
| Kordon (çift kollu) | Tele yatırılmış iki kalıcı kol[1] | Kollar üzerinde 15–24 cm arayla 2–3 gözlü kısa dallar[1] | Dip gözleri verimli çeşitler; makineyle çalışan bağlar |
Yeni kurulacak bağlarda kordon sistemi küçük ve orta ölçekli işletmeler için daha uygundur, çünkü kısa budama hızlıdır, kollar telde sabit kalır ve taç havadar olduğu için hastalık baskısı azalır. Goble ise kuruluş maliyeti düşük olduğu için hâlâ yaygındır: Erbaa’da coğrafi işaretli yaprak üreten 112 üreticinin yüzde 61’i goble, yüzde 39’u yüksek telli sistem kullanmaktadır[17]. Terbiye sistemine şekil verme budaması ilk 3–4 yılda tamamlanır[8].
Bir Asmada Kaç Göz Bırakılmalı?
Bir asmada bırakılacak göz sayısı sabit değildir; asmanın geçen yılki gelişme gücüne göre belirlenir. Geçen yıl sürgünleri zayıf ve az olan asmada daha az, uzun ve kalın sürgün veren güçlü asmada daha fazla göz bırakılır[1][7].
- Fazla göz: Asmaya fazla yük bindirmek sürgünleri zayıflatır, kaliteyi düşürür ve olgunlaşmayı geciktirir[7].
- Az göz: Güçlü asmada az göz bırakmak, aşırı uzun ve kalın sürgünlere ve obur oluşumuna yol açar[1].
- Ravaz indeksi: Ravaz indeksi, bir asmanın üzüm veriminin ertesi kış budamasında kesilen odun ağırlığına oranıdır. Vitis vinifera için dengeli değer 5–10 arasıdır; 5’in altı asmanın az yüklendiğini, 10’un üstü fazla yüklendiğini gösterir[4].
Tablodaki değerler araştırma ve tescil koşullarıdır; kendi bağınız için göz yükünü asmanın gücüne, dikim sıklığına ve bölgenize göre bir ziraat mühendisiyle birlikte belirleyin.
Asmada Yaz Budaması Nasıl Yapılır?
Yaz budaması, asma yapraklıyken yapılan ve sürgün gelişimini düzenleyen yeşil budama işlemlerinin tümüdür. Amaç, taç içine hava ve ışık girmesini sağlamak, aşırı sürgün gelişimini sınırlamak ve salkım kalitesini artırmaktır[1][12].
| İşlem | Ne zaman? | Amaç |
|---|---|---|
| Filiz alma (sürgün seyreltme) | Salkımlar görününce, sürgünler yaklaşık 13–15 cm iken; en geç 25–30 cm[2][20] | Gereksiz ve çift sürgünleri ayıklamak |
| Uç alma | Çiçeklenmeden hemen önce ya da rüzgârlı yerlerde sürgünler 40–50 cm iken[2] | Tane tutumunu artırmak, uzamayı sınırlamak[12] |
| Tepe alma | Haziran–temmuz, sürgünler 90–100 cm olunca; 30–60 cm kesilir[2][12] | Odunlaşmayı iyileştirmek |
| Koltuk alma | Uç ve tepe almadan sonra, erken[2] | Taç içini açmak; olgunlaşmayı hızlandırmak[12] |
| Yaprak alma | Tane tutumundan sonra, salkım bölgesinde[21] | Kurşuni küf riskini azaltmak |
| Salkım seyreltme | Salkımlar görününce veya tane tutumundan sonra[2] | Yükü dengelemek, tane iriliğini artırmak |
- Filiz alma: Son don riski geçtikten sonra yapın; böylece dondan zarar gören sürgünlerin yerine yedek kalır. Geç yapılan filiz alma asmayı zayıflatır[20][2].
- Yaprak alma: Salkım bölgesindeki yaprakları tane tutumundan hemen sonra almak kurşuni küfün (Botrytis cinerea) görülme oranını ve şiddetini önemli ölçüde azaltır. Daha geç ve fazla yaprak almak güneş yanığı riskini artırır[21].
- Sürgün bağlama: Ürün dallarını tellere eşit aralıkla, sıkmadan ve üst üste bindirmeden bağlayın[7].
Yaprak bağında yaz budaması
Yaprak için işletilen bağlarda yaz budamasının amacı farklıdır: uç almak yan sürgün oluşumunu teşvik eder ve yeni körpe yaprak sağlar. Fidanlık parsellerinde yapılan bir çalışmada ikinci yaprak hasadından sonra sürgünlerin yaklaşık 40 cm’den uçlanması önerilmiştir[22].
Budama Asma Hastalıklarını Nasıl Etkiler?
Budama, asmada hem hastalık kaynağını azaltan hem de yeni enfeksiyonlara kapı açabilen bir işlemdir. Hastalıklı dalları çıkarmak ve tacı havalandırmak hastalık baskısını düşürür; ancak budama yaraları, özellikle nemli havada, odun hastalıklarının giriş kapısıdır[13][6].
- Külleme (Erysiphe necator): Enfekteli dallar budanarak imha edilmelidir; sezon boyunca taç içine hava ve ışık girmesi sağlanmalıdır[13].
- Ölü kol (Phomopsis viticola): Hastalıklı sürgünler dipten kesilmeli, budama artıkları kesinlikle bağda bırakılmamalı, aletler yüzde 10’luk sodyum hipoklorit ile dezenfekte edilmelidir. Etmenin sporları 23 °C ve yüzde 98–100 nemde yaralardan bulaşır[6].
- Eutypa kol kuruması (Eutypa lata): Kış boyunca açılan tüm budama yaraları hassastır, ancak hassasiyet kış sonuna doğru azalır. Budamayı uyku döneminin olabildiğince sonuna (şubat ve sonrası) bırakmak çok etkilidir; sporlar kış yağmurlarıyla yayılır[23].
Önemli uyarı: Yara koruyucular ve ilaçlama
Budama yaralarına veya asmaya uygulayacağınız her bitki koruma ürünü ve yara koruyucu için bir ziraat mühendisine veya il ya da ilçe tarım müdürlüğüne danışın. Yalnızca asma için ruhsatlı ürünleri etiketindeki doz ve bekleme süresine uyarak kullanın. Yaprağı toplanacak bağlarda bekleme süresi ayrıca önemlidir.
İlaçtan önce gelen kültürel önlemleri Entegre Zararlı Yönetimi (EZY) rehberimizde ayrıntılı olarak anlattık. Hastalıklı olmayan budama artıklarını değerlendirmek isterseniz, parçalayıp iyi yönetilen bir kompost yığınında olgunlaştırmanız gerekir; hastalıklı artıkları ise bağdan uzaklaştırıp imha edin.
Türkiye’de Bağ Budaması: Bölgeler, Sistemler ve İşçilik
Türkiye, 2024’te 3.723 bin dekar bağ alanında yaklaşık 3,4 milyon ton üzüm üretmiştir; üretimin yüzde 32,8’i Manisa’dan gelir, onu Mersin (yüzde 9,2) ve Denizli (yüzde 8,5) izler[24]. Bölgeler arasındaki iklim farkı budama takvimini belirler: Ege ve Akdeniz’de budama kış boyunca yapılırken, iç ve doğu bölgelerde mart sonu–nisan başına kalır[1].
- Manisa ve Ege: Bölgenin ana çeşidi Sultani Çekirdeksiz dip gözleri verimsiz olduğu için uzun budanır[9].
- Tokat ve Erbaa: Narince yaprak bağlarında goble ve yüksek telli sistem birlikte kullanılır; yaprak bağında asma başına yaklaşık 14 göz bırakılır[17][16].
- İşçilik: Adana, Mersin ve Hatay’da 2026 için belirlenen günlük ücret, 8 saatlik iş günü için budama işçisinde 1.815 TL, genel tarım işçisinde 1.613 TL’dir (31.08.2027’ye kadar geçerli)[25]. Ücretler bölgeye ve bağ tipine göre değişir.
Budaması doğru yapılmış bir Narince bağından alınan yaprağın farkını, Toptan Asma Yaprağı’nın Erbaa Narince yaprağı yazısında ve Bağ Yaprağı’nın Erbaa bağ yaprağı sayfasında görebilirsiniz.
Şeffaflık notu
Bu yazıda bağlantı verilen Toptan Asma Yaprağı ve Bağ Yaprağı siteleri, Agrofoni’nin kurucusu Kaan Yıldız’ın Erbaa’daki Narince yaprağı işletmesine aittir. Yazıdaki bilgiler bu işletmelerden bağımsız olarak, kaynaklarda belirtilen resmî belgelere ve bilimsel çalışmalara dayanır.
Asma Budamasında Sık Yapılan Hatalar ve Çözümleri
- Geç donlu bölgede erken budamak: Gözler erken uyanır ve nisan donuna yakalanır. Çözüm: budamayı geciktirin ya da iki aşamalı budama yapın[7][3].
- Çok geç budamak: Sürgünler uzadıktan sonra yapılan budama verimi ciddi biçimde düşürür. Çözüm: son budamayı en geç uç sürgünlerde 2–3 yaprak açıldığında bitirin[10][3].
- Her asmaya aynı sayıda göz bırakmak: Zayıf asma aşırı yüklenir, güçlü asma obur verir. Çözüm: göz yükünü asmanın geçen yılki gelişmesine göre ayarlayın[1][7].
- Gözün çok yakınından ya da düz kesmek: Göz kuruyabilir veya akan özsu gözün üzerine damlar. Çözüm: gözün 1–1,5 cm üstünden, 45° eğimle kesin[2].
- Uzun budama isteyen çeşidi kısa budamak: Sultani Çekirdeksiz gibi çeşitlerde verimsiz dip gözler bırakılır, ürün düşer. Çözüm: çeşidin göz verimliliğine göre budama tipini seçin[9][14].
- Budama artıklarını bağda bırakmak: Ölü kol gibi hastalıkların kaynağı olur. Çözüm: artıkları bağdan uzaklaştırın[6].
- Aletleri dezenfekte etmemek: Hastalık asmadan asmaya taşınır. Çözüm: hastalıklı asmaları en sona bırakın ve aletleri dezenfekte edin[7][6].
Sık Sorulan Sorular
Asma hangi ayda budanır?
Asmanın kış budaması yaprak dökümünden gözlerin uyanmasına kadar, genellikle aralık ile mart arasında yapılır. Ege, Akdeniz ve Marmara’da kış boyunca uygun havalarda budanabilir. İç ve Doğu Anadolu gibi soğuk bölgelerde şiddetli donlar geçtikten sonra, mart sonu–nisan başında budanır. Geç don riski olan yerlerde budama mümkün olduğunca geciktirilir.
Asma budamasında kaç göz bırakılır?
Bırakılacak göz sayısı çeşide ve asmanın gücüne göre değişir. Kısa budamada dallarda 1–4, yarı uzun budamada 5–8, uzun budamada 8–15 ve daha fazla göz bırakılır. Göz verimliliği bilinmiyorsa dal kalınlığı ölçüt alınabilir: 10 mm kalınlığındaki ürün dalında 4–5, 14 mm’lik dalda 6–7 göz bırakılır. Zayıf asmada daha az göz bırakılmalıdır.
Asma budaması nasıl kesilir?
Asma budamasında kesim, son bırakılan gözün 1–1,5 cm üstünden, gözün tersine doğru yaklaşık 45° eğimle yapılır. Bu eğim, kesimden akan özsuyun gözün üzerine damlamasını önler. Gözün çok yakınından kesmek gözü kurutabilir. Kesim keskin ve temiz bir budama makasıyla, dalı ezmeden yapılmalıdır.
Yaz budaması ne zaman yapılır?
Yaz budaması ilkbahardan hasada kadar, asma yapraklıyken yapılır. Filiz alma salkımlar göründüğünde, sürgünler yaklaşık 13–15 cm iken; uç alma çiçeklenmeden hemen önce; tepe alma haziran–temmuzda sürgünler 90–100 cm olunca; yaprak alma ise tane tutumundan sonra salkım bölgesinde yapılır. Her işlemin zamanı amacına göre farklıdır.
Geç budama dondan korur mu?
Geç budama ilkbahar donundan korumaya yardımcı olur. Son budamanın uç sürgünlerde 2–3 yaprak açıldığı döneme ertelenmesi, dipteki gözlerin uyanmasını yaklaşık 15–20 gün geciktirir ve verimi yalnızca hafif etkiler. Ancak sürgünler uzadıktan sonra yapılan çok geç budama verimi ciddi biçimde düşürür. Bu nedenle iki aşamalı budama önerilir.
Sultani Çekirdeksiz nasıl budanır?
Sultani Çekirdeksiz uzun budanır, çünkü dibe yakın ilk dört gözünün verimliliği düşüktür. En verimli gözler 5. ile 12. boğumlar arasındadır. Bu nedenle çeşit, asma başına 4–6 adet ve her biri yaklaşık 15 gözlü uzun dallarla budanır. Her uzun dalın yanında ertesi yıl için kısa bir yenileme dalı bırakılır.
Budama artıkları ne yapılmalı?
Budama artıkları bağda bırakılmamalıdır. Ölü kol (Phomopsis viticola) ve külleme gibi hastalıkların etmenleri hastalıklı dallarda kışı geçirir ve ilkbaharda yeniden bulaşır. Hastalıklı artıklar bağdan uzaklaştırılıp imha edilmelidir. Sağlıklı artıklar parçalanarak kompostlanabilir. Budama aletleri de yüzde 10’luk sodyum hipoklorit ile dezenfekte edilmelidir.
Sonuç: Asma Budaması Dengeli Bir Asmanın Temelidir
Asma budaması, kışın doğru zamanda ve doğru göz sayısıyla yapılan kış budaması ile sürgün döneminde yapılan yaz budamasının birleşimidir. Budama tipini çeşidin göz verimliliğine, göz yükünü asmanın gücüne, budama zamanını ise bölgenizin don riskine göre belirleyin. Hijyen kurallarına uymak, budamanın hastalık kaynağı olmasını önler. Bir sonraki adım olarak budamadan sonra bağınızın besin ihtiyacını belirlemek için toprak analizi yaptırın.
Kaynaklar
- Akkurt, M. Bağcılıkta Budama (ders notu). Ankara Üniversitesi Açık Ders Malzemeleri. acikders.ankara.edu.tr
- Ankara Üniversitesi Açık Ders Malzemeleri. Bağcılık: 6. Budama (ders notu). acikders.ankara.edu.tr
- Poni, S., Sabbatini, P., Palliotti, A. (2022). Facing spring frost damage in grapevine: recent developments and the role of delayed winter pruning – a review. American Journal of Enology and Viticulture, 73, 210–225. doi:10.5344/ajev.2022.22011
- Skinkis, P. (Oregon State University). Basic Concept of Vine Balance. eXtension Grapes. grapes.extension.org
- Özgür, A., Cangi, R., Uzun, T. (2021). Narince üzüm çeşidinde salamuralık yaprak toplamanın yıllık dal kalitesi ve göz verimliliğine etkisi. Akademik Ziraat Dergisi, 10(1), 1–10. doi:10.29278/azd.688605
- T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, TAGEM. Zirai Mücadele Teknik Talimatları Cilt IV: Bağda Ölükol (Phomopsis viticola). Bitki Koruma Ürünleri Veri Tabanı. bku.tarimorman.gov.tr
- Erzincan İl Tarım ve Orman Müdürlüğü (2024). Bağ Alanlarının Üretim Sezonuna Hazırlanması. erzincan.tarimorman.gov.tr
- Ankara Üniversitesi Açık Ders Malzemeleri. Bağda kültürel işlemler: toprak işleme ve budama (ders notu). acikders.ankara.edu.tr
- Üretici Rehberi: Üzüm (KOP Bölgesi). Konya Yatırım Destek Ofisi aracılığıyla yayımlanmıştır. konyadayatirim.gov.tr
- Frioni, T., Tombesi, S., Silvestroni, O., Lanari, V., Bellincontro, A., Sabbatini, P., Gatti, M., Poni, S., Palliotti, A. Post-bud burst spur-pruning reduces yield and delays fruit sugar accumulation in cv. Sangiovese in Central Italy. American Journal of Enology and Viticulture (kabul edilmiş makale). dspace.unitus.it
- NTV / İHA (04.06.2025). Erbaa’da salamura yaprak pazarda yerini aldı. ntv.com.tr
- Isparta İl Tarım ve Orman Müdürlüğü. Asma Yetiştiriciliği. isparta.tarimorman.gov.tr
- T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, TAGEM (2022). Bağ Entegre Mücadele Teknik Talimatı. tarimorman.gov.tr
- Martinson, T., Lakso, A., Bates, T. (2012). Grapes 101: Bud Fruitfulness and Yield. Cornell University CALS. cals.cornell.edu
- Jensen, F. L., Peacock, W. L. Thompson Seedless. University of California Cooperative Extension, Tulare County, Pub. TB7-97. ucanr.edu
- Türk Patent ve Marka Kurumu. Tokat Narince Salamura Asma Yaprağı, Coğrafi İşaret Tescil No: 420, 28.02.2019. ci.turkpatent.gov.tr
- Kızılaslan, N., Hızarcı, Z. (2022). Coğrafi işaretli Erbaa Narince bağ yaprağı üreticilerinin yüksek sistem bağcılığı benimsemesini etkileyen faktörlerin belirlenmesi. Türk Tarım – Gıda Bilim ve Teknoloji Dergisi, 10(5), 899–906. doi:10.24925/turjaf.v10i5.899-906.5158
- Cangi, R., Erdem, H., Acar, İ., Topçu Altıncı, N., Kılıç, D. (2017). Farklı azotlu gübre form ve dozlarının Narince (V. vinifera) üzüm çeşidinde salamuralık taze asma yaprak verimine etkisi. Türk Tarım – Gıda Bilim ve Teknoloji Dergisi, 5(8), 957–963. doi:10.24925/turjaf.v5i8.957-963.1259
- Cangi, R., Kılıç, D. (2011). Effects of bud loading levels and nitrogen doses on yield, physical and chemical properties of brined grape leaves. African Journal of Biotechnology, 10(57), 12195–12201. ajol.info
- Centinari, M. (2023). Early Season Grapevine Canopy Management: Shoot Thinning. Penn State Extension. extension.psu.edu
- UC IPM (2016). Grape Pest Management Guidelines: Botrytis Bunch Rot. University of California. ipm.ucanr.edu
- Semerci, G., Cangi, R. (2020). Yield and leaf characteristics of edible leaves from grapevine nursery parcel. Turkish Journal of Agriculture – Food Science and Technology, 8(3), 538–546. doi:10.24925/turjaf.v8i3.538-546.2866
- UC IPM (2014). Grape Pest Management Guidelines: Eutypa Dieback. University of California. ipm.ucanr.edu
- Yasan Ataseven, Z. (2025). Tarım Ürünleri Piyasaları: Üzüm, Temmuz 2025. TEPGE. arastirma.tarimorman.gov.tr
- Milli Gazete (30.09.2026). Üç ilde 2026 tarım işçisi yevmiyeleri açıklandı. milligazete.com.tr
Kapak fotoğrafı ve yazıdaki fotoğraflar Wikimedia Commons’tan alınmıştır; lisansları fotoğraf altlarında belirtilmiştir. Kapak: Deuxtroy, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.
Son güncelleme: 17 Ekim 2026
2 thoughts on “Asma Budaması Nasıl Yapılır? Kış ve Yaz Budaması Adım Adım”