Bağda Mildiyö ve Külleme: Belirtiler ve Mücadele Takvimi
Bağda mildiyö (Plasmopara viticola) yaprak üst yüzünde sarımsı yağ lekeleri ve alt yüzde beyaz küf, külleme (Erysiphe necator) ise yaprak ve salkımda külrengi tozumsu örtüyle tanınır. Mildiyö yağışlı, külleme ılık (20–27 °C) ve gölgeli havayı sever. Mücadele, sürgünler 20–30 cm olunca başlar ve çiçeklenme öncesi, tane tutumu ve ben düşmeye kadar sürer[1][2].
Öne Çıkan Bilgiler
- Mildiyö kuluçkası: 15 °C’de 8–9 gün, 20 °C’de 5 gün, 25 °C’de 4 gün[2].
- Mildiyö başlangıç koşulu (Türkiye): Sürgünler 5–6 cm, toprak nemi yaklaşık yüzde 70 ve en az 2 saat yaprak ıslaklığı[2].
- Külleme için su gerekmez: Yüzde 40–100 bağıl nem yeterlidir; gölgede çimlenme yüzde 47, tam güneşte yüzde 16[1].
- Kritik dönem: Taneler çiçeklenmeden sonraki yaklaşık 2 hafta küllemeye en duyarlıdır[3].
- Direnç: Aynı etki grubundan ilaç bir sezonda en fazla 3 kez kullanılmalıdır[2].
- Yaprakta kalıntı: Tokat’ta 766 salamura Narince yaprağı örneğinde sınır aşımı 2022’de yüzde 9,5 iken 2023’te yüzde 25,2’ye çıktı[4].
Bu yazı, Narince Üzüm Yaprağı: Yetiştiricilik, Hasat ve Salamura Rehberi adlı ana rehberimizin hastalık bölümünü ayrıntılandırır.
Bağda Mildiyö ile Külleme Arasındaki Fark Nedir?
Mildiyö ve külleme, asmanın en yaygın iki hastalığıdır ama farklı organizmalardan kaynaklanır ve farklı koşullarda gelişir. Mildiyö yağmur ve yaprak ıslaklığı ister, belirtisi yaprağın alt yüzünde beyaz küftür; külleme ise ıslaklık istemez ve yaprağın her iki yüzünü tozumsu bir örtüyle kaplar[1].
| Özellik | Mildiyö | Külleme |
|---|---|---|
| Etmen | Plasmopara viticola (oomiset) | Erysiphe necator (gerçek mantar) |
| Kışı nerede geçirir? | Yere dökülen yapraklarda oosporlar[1] | Göz pulları arasında misel ve kabuk üzerinde kleistotesyum[1] |
| Gelişme sıcaklığı | 6 °C’nin altında gelişmez; 30 °C ve üzerinde sporangiumlar yaklaşık 8 saatte ölür[1] | En uygun 20–27 °C; 35 °C’de çimlenme durur[1][2] |
| Su ihtiyacı | Enfeksiyon için yaprak ıslaklığı şart[2] | Serbest su gerekmez; yüzde 40–100 nem yeterli[1] |
| Yaprak belirtisi | Üst yüzde yağ lekesi, alt yüzde beyaz küf | İki yüzde külrengi-beyaz tozumsu örtü |
| Salkım belirtisi | Taneler mat gri-yeşil, sonra kahverengi ve büzüşük | Taneler küçük kalır (“demir tane”) veya çatlar[1] |
| Kontrolsüz kayıp | Uygun yıllarda yüzde 100’e kadar[5] | Yüzde 90’a kadar[1] |
Bağda Mildiyö Belirtileri Nelerdir?
Mildiyönün ilk belirtisi, yaprağın üst yüzünde ışığa tutulunca yağ lekesi gibi görünen sarımsı, yuvarlak lekelerdir. Nemli havada bu lekelerin altında, yaprağın alt yüzünde beyaz bir küf tabakası oluşur. Lekelerin ortası zamanla kızarır, sonra tüm leke kahverengileşir ve yapraklar dökülür[1][2].
- Çiçekler: Enfekte çiçekler kahverengileşir ve dökülür[1].
- Taneler: Taneler en çok küçükken hassastır. Beyaz çeşitlerde mat gri-yeşil, siyah çeşitlerde pembemsi-kırmızı renk alır; yeşil tane döneminde enfekte olan salkımlar kurur, büzüşür ve kırmızımsı kahverengiye döner[1].
- Sürgünler: Eliptik lekeler oluşur; ağır durumda sürgün kuruyabilir[2].
Mildiyö Hangi Koşullarda Çıkar?
Mildiyö, yağışlı ve ılık ilkbaharlarda çıkar. Etmen, kışı yere dökülen hastalıklı yapraklardaki oosporlarla geçirir; ilkbaharda yağmur damlalarıyla sıçrayan zoosporlar yaprağa, çoğunlukla alt yüzden bulaşır[1]. Türkiye’deki tahmin ve uyarı sisteminde ilk enfeksiyon için sürgünlerin 5–6 cm olması, toprak neminin yaklaşık yüzde 70’e ulaşması ve en az 2 saat yaprak ıslaklığı aranır[2].
Salgın yılları genellikle ılık ve yağışlı bir kışın ardından yağışlı geçen bir ilkbahar ve 1–2 haftada bir yağmur alan bir yazla gelir[1]. Lekelerin altında oluşan sporlar, nemin yüzde 95–100’e çıktığı, en az 4 saat karanlık ve 13 °C üzerindeki gecelerde üretilir; sporlar güneşte 5–7 saatte etkisini yitirdiği için yeni enfeksiyonlar çoğunlukla sabah saatlerinde olur[5].
| Ortalama sıcaklık (°C) | Kuluçka süresi (gün) | Ne anlama gelir? |
|---|---|---|
| 15 | 8–9 | Serin havada lekeler geç çıkar; ilaçlama aralığı uzayabilir |
| 20 | 5 | Enfeksiyondan 5 gün sonra yağ lekeleri görünür |
| 25 | 4 | Hastalık hızla yayılır; ilaçlama gecikmemelidir |
Kaynak: Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü (2025)[2].
İlk ilaçlama zamanı nasıl hesaplanır?
Tahmin ve uyarı sisteminde ilk mildiyö ilaçlaması, ilk kuluçka süresinin ortasına denk getirilir. Bunun için etkili sıcaklık toplamı (EST) kullanılır: her günün ortalama sıcaklığından 8 °C çıkarılarak günlük değerler toplanır[2].
- Başlangıç gününü belirleyin: Sürgünler 5–6 cm, toprak nemi yaklaşık yüzde 70 ve yaprak ıslaklığı en az 2 saat olduğunda enfeksiyon başlamış kabul edilir[2].
- Günlük değeri hesaplayın: Günlük ortalama sıcaklıktan 8 çıkarın. Örneğin ortalama 18 °C olan günün değeri 10’dur.
- Toplayın: Değerler 30–32 gün-dereceye ulaşınca 1–3 iş günü içinde ilaçlama yapılır; kuluçkanın tamamlanması için gereken toplam 61 gün-derecedir[2].
- Uyarıları izleyin: Bu hesabı il ve ilçe tarım müdürlükleri meteoroloji istasyonlarından alınan verilerle yapar ve ilaçlama tarihini duyurur[6].
Bilimsel açıklama: Mildiyö sıcakta neden durmaz?
30 °C ve üzerindeki sıcaklıkta mildiyö sporangiumları yaklaşık 8 saatte canlılığını yitirir; ancak bulutlu ve nemli günlerde 24 saatten uzun yaşayabilir. Yaprağın içine yerleşmiş enfeksiyon ise sıcaktan etkilenmez ve hava serinleyip nemlenince yeniden spor üretir[1]. Bu yüzden yaz ortasındaki kısa bir sıcak dönem hastalığı bitirmez; geç hasat edilen sofralık çeşitlerde mildiyö eylül–ekime kadar sorun olabilir[2].
Bağda Külleme Belirtileri Nelerdir?
Külleme, yaprağın her iki yüzünde, sürgünlerde ve salkımlarda külrengi-beyaz, tozumsu bir örtüyle kendini gösterir. Genç yapraklarda mildiyönün yağ lekesine benzeyen sarımsı lekeler görülebilir; yaşlı yapraklar kalınlaşır, kırılganlaşır ve içe doğru kıvrılır[1].
- Sürgünler: Koyu kahverengi lekeler oluşur; bu lekeler kışın kırmızımsı kahverengi görünür[1].
- Taneler: Erken enfekte olan taneler küçük kalır (“demir tane”), büyümüş taneler ise çatlar. Renkli çeşitlerde olgunlaşma düzensizleşir[1].
- Bayrak sürgün: Bir önceki yıl göz içinde kışlayan misel, gözler uyanınca sürgünü baştan beyaz bir örtüyle kaplar[1].
Külleme Hangi Koşullarda Çıkar?
Külleme ılık, bulutlu ve gölgeli havada çıkar; mildiyönün aksine yağmur gerektirmez. En uygun sıcaklık 20–27 °C’dir ve yüzde 40–100 bağıl nem enfeksiyon için yeterlidir. Sporlar 25 °C’de yaklaşık 5 saatte çimlenir; çimlenme 35 °C’de durur ve sporlar 40 °C’de 24 saat içinde ölür[1].
Işık önemli bir etkendir: bir çalışmada sporların çimlenme oranı tam güneşte yüzde 16, gölgede yüzde 47 bulunmuştur[1]. Bu, sık ve havasız taçlı bağların küllemeye neden daha açık olduğunu açıklar. Kuluçka süresi 7–14 gündür; 23–30 °C’de 5–6 güne iner[2].
Taneler ne zamana kadar küllemeye duyarlı?
Türk kaynakları tanelerin ben düşmeye kadar korunmasını önerir[1]. Bilimsel çalışmalar ise asıl kritik dönemin çok daha kısa olduğunu gösterir: taneler çiçeklenmeden sonraki yaklaşık 2 hafta içinde enfekte olduğunda ağır hastalık gelişti; çiçeklenmeden 3–4 hafta sonra yapılan bulaşmalarda ise lekeler spor üretemedi[3]. Pratik sonuç: çiçeklenmeden tane tutumundan sonraki 2–4 haftaya kadar olan dönemde koruma aksatılmamalıdır.
Bağda Mildiyö ve Külleme Mücadele Takvimi
Mildiyö ve külleme mücadelesi, asmanın gelişme dönemlerine göre planlanır. Külleme için ilk ilaçlama sürgünler 20–30 cm olunca, mildiyö için tahmin ve uyarı sisteminin bildirdiği tarihte ya da sürgünler 25–30 cm olunca, ilk yağ lekeleri görülmeden yapılır[1][2].
| Gelişme dönemi | Külleme | Mildiyö |
|---|---|---|
| Sürgünler 20–30 cm (G dönemi) | 1. ilaçlama[1][2] | Tahmin-uyarıya göre 1. ilaçlama, yağ lekesi görülmeden[2] |
| Çiçeklenme öncesi, çiçek tomurcukları ayrılınca (H) | 2. ilaçlama[1] | Yağış ve uyarıya göre devam |
| Çiçek dökümü sonrası, tane saçma iriliğinde (J) | 3. ilaçlama; en kritik dönem[1][3] | Tanelerin en hassas dönemi; koruma aksatılmamalı[5] |
| Salkım kapanması–ben düşme (L–M) | Hastalık baskısına göre devam[1] | Yağışlı geçerse ve uyarı gelirse devam |
| Hasat sonrası | Hastalıklı sürgünleri budamada çıkarma | Dökülen yaprakları toplama ve imha |
İlaçlamalar arasındaki süre sabit değildir; kullanılan ürünün etki süresine, havaya ve hastalığın seyrine göre belirlenir[1]. Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi’nden Prof. Dr. Adem Yağcı’ya göre Tokat’ta bağlar normal koşullarda yılda 4–7 kez küllemeye karşı ilaçlanmaktadır[7].
Direnci önlemek için kurallar
- Grup sınırı: Aynı etki grubundan bir ürünü bir sezonda en fazla 3 kez kullanın[2].
- Değişimli kullanım: Farklı etki mekanizmasına sahip ürünleri sırayla kullanın; iki etken maddeli bir ürünün ardından, etken maddelerinden biriyle aynı gruptan bir ürün kullanmayın[8].
- Kükürt: Programa ıslanabilir kükürt eklenmesi önerilir[2]. Kükürdün buhar etkisi 15 °C ve altında azalır, 25–30 °C’de en iyidir; 32 °C’nin üzerinde ve nem yüzde 70’i aşınca yaprak yakma riski artar[9].
- Bakır: Avrupa Birliği organik ve konvansiyonel bağcılıkta bakırı 7 yılda hektara toplam 28 kg (yılda ortalama 4 kg/ha) ile sınırlar[10].
Önemli uyarı: İlaç seçimi ve doz
Bu yazı ürün adı ve doz önermez. Kullanacağınız her fungisit için bir ziraat mühendisine veya il ya da ilçe tarım müdürlüğüne danışın. Yalnızca Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından asma için ruhsatlandırılmış ürünleri, etiketteki doz, uygulama sayısı ve hasat öncesi bekleme süresine uyarak kullanın.
Yaprak Bağında İlaçlama: Kalıntı Neden Bu Kadar Önemli?
Yaprak bağında ilaç kalıntısı, üzüm bağından çok daha kritiktir, çünkü yaprak doğrudan yenir ve ilaç yaprağın üzerine uygulanır. Tokat’ta yapılan araştırmalar, yanlış ilaç seçimi ve kısa bekleme süresinin salamura yaprakta yasal sınırları aşan kalıntılara yol açtığını göstermektedir[11][4].
Tokat’taki 155 üreticiden Mayıs 2022–Haziran 2023 arasında toplanan 766 salamura Narince yaprağı örneğinde, örneklerin yüzde 23,5’inde kalıntı bulundu. Yasal sınırı aşan örnek oranı 2022’de yüzde 9,5 iken 2023’te yüzde 25,2’ye çıktı. En sık rastlanan maddeler lambda-sihalotrin (yüzde 8,0) ve sipermetrin (yüzde 7,2) gibi piretroit insektisitlerdi; ölçülen 43 kalıntıdan 8’i AB’de ruhsatsızdı[4].
| Uygulama ve toplama zamanı | Soğuk salamura (ppm) | Sıcak salamura (ppm) |
|---|---|---|
| A uygulaması, 11. gün | 173,1 | 143,2 |
| A uygulaması, 21. gün | 83,93 | 78,83 |
| E uygulaması, 8. gün | 150,7 | 103,7 |
| C uygulaması, 11. gün | 25,50 | 23,54 |
| Türk Gıda Kodeksi sınırı | 20 | 20 |
Kaynak: Cangi, Yanar ve Dülgeroğlu Yılmaz (2019)[11]. Harfler, çalışmadaki farklı ilaç programlarını gösterir.
Aynı çalışmada sıcak suda haşlayarak salamura yapmak fungisit kalıntılarını yüzde 75,2–99,2 azalttı, ancak bütün etken maddeleri sınırın altına indiremedi. Azoxystrobin, ilaçlamadan 21 gün sonra toplanan taze yapraklarda bile 0,01 ppm sınırının üzerindeydi. Araştırmacılar, salamuralık yaprak üretilen bağlarda sistemik fungisitlerin kullanılmamasını ve kontakt etkili ürünlerin dikkatle tercih edilmesini önerdi[11].
Bu sonuçlar ne anlama geliyor?
Bakır, mildiyöye karşı kontakt etkili olduğu için yaprak bağında tercih edilir; ancak Tablo 4, bakırın da bekleme süresi kısaysa salamuradan sonra sınırı birkaç kat aşabildiğini gösteriyor. Yaprak bağında güvenli yol üç adımdır: ilaç sayısını tahmin ve uyarıyla en aza indirmek, ruhsatlı ürünü etiketteki bekleme süresine uyarak kullanmak ve şüphede kalındığında satıştan önce kalıntı analizi yaptırmak. Avrupa Birliği’nin Türkiye’den gelen asma yaprağını yüzde 50 oranında kalıntı kontrolüne tabi tutması[12] bu konunun ihracat için de belirleyici olduğunu gösterir.
Tokat’ta bekleme süresine uymadan yaprak toplayan üreticilere denetimlerde para cezası verildiği ve yaprakların imha edildiği bildirilmektedir[7]. Coğrafi işaretli, izlenebilir Erbaa Narince salamura yaprağına Tokat Yaprağı üzerinden ulaşabilirsiniz.
Mildiyö ve Küllemeye Karşı Kültürel Önlemler Nelerdir?
Kültürel önlemler, hastalığın kaynağını azaltarak ilaç ihtiyacını düşürür. Mildiyö için en önemli önlem kışlama kaynağı olan dökülmüş yaprakları bağdan uzaklaştırmak, külleme için ise hastalıklı sürgünleri budamada çıkarmak ve tacı havalandırmaktır[1][2].
- Kışın: Budamada külleme ile enfekte dalları kesip bağdan uzaklaştırın ve imha edin[1].
- Kış sonu: Yere dökülmüş hastalıklı yaprakları toplayın; bağ tabanını temiz tutun[2][13].
- İlkbahar: Sürgün seyreltmesi yaparak tacın içine hava ve ışık girmesini sağlayın[1]. Budama zamanı ve yöntemleri için asma budaması rehberimize bakabilirsiniz.
- Yaz: Salkım bölgesinde yaprak alarak salkımların havalanmasını sağlayın (yaprak bağında bu işlem yaprak hasadıyla birlikte yürür)[13].
- Sulama ve gübreleme: Aşırı sulamadan ve sürgün gelişimini aşırı artıran yüksek azottan kaçının[2]. Azot ihtiyacını toprak analiziyle belirleyin.
Bu önlemlerin ilaçla birlikte nasıl bir bütün oluşturduğunu Entegre Zararlı Yönetimi (EZY) rehberimizde anlattık.
Tahmin ve Erken Uyarı Sistemi Nasıl Takip Edilir?
Tahmin ve erken uyarı, hastalık için uygun koşulların meteoroloji istasyonlarıyla izlenip ilaçlama zamanının üreticiye duyurulduğu bir sistemdir. Bağ alanlarındaki istasyonlar yaprak ıslaklığı ve hava verilerini ölçer, uzmanlar ilaçlama tarihini hesaplar ve il ile ilçe tarım müdürlükleri bu tarihi duyurur; ikinci ve sonraki ilaçlamalar da ayrıca bildirilir[6].
- Örnek uyarı: Manisa İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, 2026 sezonunda mildiyö ve küllemeye karşı 4–5 Haziran tarihlerinde ilaçlama yapılmasını duyurmuş, küllemeye karşı mücadelenin ben düşmeye kadar sürdürülmesini istemiştir[14].
- Tokat’ta: Tokat İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Erbaa İlçe Müdürlüğü’nün duyurularını takip edin ve bağınızın bulunduğu yer için tahmin-uyarı bilgisini müdürlükten isteyin.
- Kendi ölçümünüz: Yaprak ıslaklığı ve sıcaklığı ölçen sensörler bu hesabı bağ ölçeğinde yapmayı kolaylaştırır; dijital çiftlik uygulamaları yazımızda bu teknolojileri anlattık.
Türkiye’de Mildiyö, Külleme ve Dayanıklı Çeşitler
Türkiye’de mildiyö ve külleme bütün bağcılık bölgelerinde görülür; mildiyö özellikle yağışlı ilkbahar geçiren bölgelerde, külleme ise ılık ve nemli dönemlerde sorun olur. Tokat’ta Narince bağlarında küllemeye karşı yılda 4–7 ilaçlama yapılması[7], hastalığa dayanıklı çeşitlerin önemini artırmaktadır.
- Narince ıslahı: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi 2019’dan beri Narince’yi hastalığa dayanıklı ebeveynlerle melezleyerek yaklaşık 900 bitki elde etmiş, bunlardan 13–14’ünü ümitvar bulmuştur[7].
- Küllemeye toleranslı Narince melezleri: Narince × Regent, Isabella ve Kishmish Vatkana melezlerinden NRG-146, NRG-183, NRG-195 ve NRG-200 küllemeye toleranslı bulunmuş ve sarma testlerinde Narince’ye yakın puan almıştır[17].
- Genel durum: Türkiye’de mildiyöye karşı test edilen 1.006 genotipi derleyen bir çalışma, yoğun ilaçlama nedeniyle fungisitlerin etkinliğinin azaldığına dikkat çekmektedir[18].
Şeffaflık notu
Bu yazıda bağlantı verilen Tokat Yaprağı sitesi, Agrofoni’nin kurucusu Kaan Yıldız’ın Erbaa’daki Narince yaprağı işletmesine aittir. Yazıdaki bilgiler bu işletmeden bağımsız olarak, kaynaklarda belirtilen resmî belgelere ve bilimsel çalışmalara dayanır.
Mildiyö ve Külleme Mücadelesinde Sık Yapılan Hatalar
- Yağ lekesini görünce ilaçlamaya başlamak: Leke görüldüğünde enfeksiyon kuluçkasını tamamlamıştır. Çözüm: ilk ilaçlamayı tahmin ve uyarıya göre, leke çıkmadan yapın[2].
- Çiçeklenme döneminde aralığı açmak: Taneler çiçeklenmeden sonraki ilk haftalarda en hassastır. Çözüm: bu dönemde korumayı aksatmayın[3].
- Aynı ilacı sürekli kullanmak: Direnç gelişir. Çözüm: aynı gruptan en fazla 3 uygulama yapın, grupları değiştirin[2].
- Sıcakta kükürt atmak: 32 °C üzerinde yaprak yanığı riski artar. Çözüm: kükürdü serin saatlerde ve uygun sıcaklıkta kullanın[9].
- Yaprak bağında sistemik ilaç kullanmak: Kalıntı salamurada bile sınırı aşabilir. Çözüm: kontakt etkili ruhsatlı ürünleri tercih edin ve bekleme süresine uyun[11].
- Dökülen yaprakları bağda bırakmak: Mildiyö ertesi yıla taşınır. Çözüm: hastalıklı yaprakları toplayıp imha edin[1][2].
- Sık ve havasız taç: Gölgede külleme sporları üç kat daha fazla çimlenir. Çözüm: sürgün seyreltme ve yaprak almayla tacı açın[1].
Sık Sorulan Sorular
Bağda mildiyö nasıl anlaşılır?
Bağda mildiyö, asma yaprağının üst yüzünde ışığa tutulunca yağ lekesi gibi görünen sarımsı, yuvarlak lekelerle anlaşılır. Nemli havada bu lekelerin altında, yaprağın alt yüzünde beyaz bir küf tabakası oluşur. Lekeler zamanla kahverengileşir ve yapraklar dökülür. Salkımlarda taneler mat gri-yeşil renk alır, sonra kahverengileşip büzüşür.
Külleme ile mildiyö arasındaki fark nedir?
Mildiyö yağmur ve yaprak ıslaklığı ister; belirtisi yaprağın üst yüzünde yağ lekesi, alt yüzünde beyaz küftür. Külleme ise ıslaklık istemez, 20–27 °C’de ve gölgede gelişir; yaprağın her iki yüzünü, sürgünleri ve salkımları külrengi tozumsu bir örtüyle kaplar. Mildiyöde kışlama kaynağı dökülen yapraklar, küllemede göz içinde kışlayan miseldir.
Bağda ilk ilaçlama ne zaman yapılır?
Küllemeye karşı ilk ilaçlama sürgünler 20–30 cm uzunluğa ulaştığında yapılır. Mildiyöye karşı ilk ilaçlama ise tahmin ve uyarı sisteminin duyurduğu tarihte ya da sürgünler 25–30 cm olunca, ilk yağ lekeleri görülmeden yapılmalıdır. İl ve ilçe tarım müdürlüklerinin duyurularını takip etmek, ilaçlama zamanını doğru belirlemenin en güvenli yoludur.
Mildiyö hangi sıcaklıkta çıkar?
Mildiyö etmeni 6 °C’nin altında gelişmez. Kuluçka süresi 15 °C’de 8–9 gün, 20 °C’de 5 gün, 25 °C’de 4 gündür. 30 °C ve üzerindeki sıcaklıkta sporangiumlar yaklaşık 8 saatte ölür, ancak yaprağın içindeki enfeksiyon yaşamaya devam eder. Hastalık için sıcaklıktan çok yağmur ve yaprak ıslaklığı belirleyicidir.
Külleme yağmurlu havada mı çıkar?
Hayır. Külleme, mildiyönün aksine yağmur veya serbest su gerektirmez; yüzde 40–100 bağıl nem yeterlidir. En uygun sıcaklık 20–27 °C’dir ve bulutlu, gölgeli günler hastalığı artırır. Bir çalışmada sporların çimlenme oranı gölgede yüzde 47, tam güneşte yüzde 16 bulunmuştur. Bu yüzden sık ve havasız taçlı bağlar küllemeye daha açıktır.
Bağda kaç kez ilaçlama yapılır?
İlaçlama sayısı yılın hava koşullarına ve hastalık baskısına göre değişir. Tokat’ta bağlar normal koşullarda küllemeye karşı yılda 4–7 kez ilaçlanmaktadır. Tahmin ve uyarı sistemine uymak ve kültürel önlemleri uygulamak, gereksiz ilaçlamayı azaltır.
Yaprak bağında hangi ilaçlar kullanılmalı?
Yaprak bağında ürün seçimi mutlaka bir ziraat mühendisiyle yapılmalıdır. Tokat’ta yapılan araştırmada sistemik fungisitlerin kalıntısı salamuradan sonra bile yasal sınırın üzerinde kaldığı için araştırmacılar salamuralık yaprak üretilen bağlarda kontakt etkili ürünleri önermiştir. Hangi ürün kullanılırsa kullanılsın, etiketteki hasat öncesi bekleme süresi dolmadan yaprak toplanmamalıdır.
Sonuç: Bağda Mildiyö ve Küllemede Zamanlama Her Şeydir
Bağda mildiyö yağışlı havada yaprak altındaki beyaz küf ve üstteki yağ lekeleriyle, külleme ise ılık ve gölgeli havada tozumsu örtüyle kendini gösterir. Başarılı mücadele; tahmin ve uyarıya göre zamanlanmış ilk ilaçlamaya, çiçeklenme döneminde aksatılmayan korumaya, etki grubu değişimine ve dökülen yaprakların toplanmasına dayanır. Yaprak bağında ise bekleme süresine uymak ve kontakt etkili ürünleri tercih etmek, hem sağlığı hem pazarı korur. Kümenin tamamı için Narince üzüm yaprağı ana rehberimize dönebilirsiniz.
Kaynaklar
- T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, TAGEM (2022). Bağ Entegre Mücadele Teknik Talimatı. Ankara. tarimorman.gov.tr
- Eser, Ü. (2025). Bağ Hastalık ve Zararlıları (sunum). Karadeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü. arastirma.tarimorman.gov.tr
- Gadoury, D. M., Seem, R. C., Ficke, A., Wilcox, W. F. (2003). Ontogenic resistance to powdery mildew in grape berries. Phytopathology, 93, 547–555. doi:10.1094/PHYTO.2003.93.5.547
- Keklik, M., Golge, O., González-Curbelo, M. Á., Kabak, B. (2024). Determination of pesticide residues in vine leaves using the QuEChERS method and liquid chromatography-tandem mass spectrometry. Foods, 13(6), 909. doi:10.3390/foods13060909
- Ash, G. (2000, güncelleme 2017). Downy mildew of grape. The Plant Health Instructor. doi:10.1094/PHI-I-2000-1112-01
- Tarım Kütüphanesi (2007). Salkım güvesi ve bağ mildiyösü mücadelelerinde tahmin ve erken uyarı sistemi. tarimkutuphanesi.com
- Tokat Haber / Anadolu Ajansı (20.09.2026). Hastalıklara dayanıklı Narince asma yaprağı için ıslah çalışması yürütülüyor. tokathaber.com.tr
- UC IPM (2014). Grape Pest Management Guidelines: Powdery Mildew. University of California. ipm.ucanr.edu
- Robinson, E. (13.10.2021). Agrochemical update: using sulfur to protect vines, particularly under cool conditions. Australian Wine Research Institute. awri.com.au
- EU Copper Task Force (13.11.2025). Sunum, BÖLW Kupfertagung 2025 (Tüzük (AB) 2018/1981 bakır sınırları). boelw.de
- Cangi, R., Yanar, Y., Dülgeroğlu Yılmaz, Y. (2019). Effects of brining and picking time on the degradation of pesticide residue in grapevine leaves. Turkish Journal of Agriculture – Food Science and Technology, 7(11), 1773–1779. doi:10.24925/turjaf.v7i11.1773-1779.2505
- Avrupa Komisyonu (2021). Commission Implementing Regulation (EU) 2021/1900. eur-lex.europa.eu
- Kanaley, K., Bekelja, K., Lemus Garza, R. E. (2025). Grapevine Downy Mildew Fruit IPM Fact Sheet. Cornell IPM. cals.cornell.edu
- Manisa Aktif Haber (03.06.2026). Manisa İl Tarım ve Orman Müdürlüğü bağ ilaçlama uyarısı. manisaaktifhaber.com.tr
- Mermer Doğu, D., Özer, N. Foliar resistance to a natural population of Plasmopara viticola in some grapevine varieties grown in Türkiye. Journal of Phytopathology. acikerisim.nku.edu.tr
- Kumaşoğlu, M. F. ve ark. (2022). Plasmopara viticola infection process and accumulation of important stilbenes in some grapevine varieties grown in Turkey and in individuals for brined leaves. Journal of Plant Diseases and Protection, 129, 967–979. doi:10.1007/s41348-021-00561-9
- Bozkurt, A., Yağcı, A. (2024). Bazı melez asma genotiplerinin sarmalık asma yaprağı olarak kullanılabilme olanaklarının belirlenmesi. Gaziosmanpaşa Bilimsel Araştırma Dergisi, 13(1), 31–42. dergipark.org.tr
- Mermer Doğu, D., Atak, A., Özer, N. (2023). An overview of the studies on resistance to downy mildew (Plasmopara viticola) on grapevines in Türkiye. Viticulture Studies, 3(1), 41–55. doi:10.52001/vis.2023.19.41.55
Kapak fotoğrafı ve yazıdaki fotoğraflar Wikimedia Commons’tan alınmıştır; lisansları fotoğraf altlarında belirtilmiştir. Kapak: Folini, Wikimedia Commons, CC BY 2.5.
Son güncelleme: 18 Ekim 2026
