Safran Yetiştiriciliği: Soğan Seçiminden Hasada Türkiye İçin Kapsamlı Rehber

Safran yetiştiriciliği, Crocus sativus L. bitkisinin soğanlarının (korm) yazın 10–12 cm derinliğe dikilip ekim–kasım aylarında açan çiçeklerinden kırmızı tepecik (stigma) toplanmasıdır. İyi drene, pH’sı 6,8–7,8 olan topraklarda dekara 150–600 kg soğan dikilir. Dekardan ilk yıl 300–500 g, üçüncü yıl 500–800 g kuru safran alınabilir^[1].

Bu rehberde soğan seçiminden dikime, bakımdan hasada, kurutmadan dekar başına maliyet hesabına kadar safran üretiminin her aşamasını; Tarım ve Orman Bakanlığı’nın Tokat denemesi, hakemli araştırmalar ve Türkiye’deki üreticilerin deneyimleri ışığında ele alıyoruz.

Safran Nedir ve Neden “Kırmızı Altın” Denir?

Safran, süsengiller (Iridaceae) familyasından Crocus sativus L. bitkisinin çiçeğindeki üç kırmızı tepeciğin (stigma) kurutulmasıyla elde edilen bir baharattır. Bitki tohum bağlamaz; yalnızca toprak altındaki soğanlarıyla (korm) çoğalır. Bu nedenle bir safran tarlası ancak soğan dikilerek kurulabilir.

Safrana “kırmızı altın” denmesinin nedeni, çok düşük verim ve yoğun el emeğidir. Her çiçekte yalnızca üç tepecik bulunur ve bir çiçekten yaklaşık 7 mg kuru safran elde edilir^[1]. Bu da 1 gram safran için yaklaşık 140–170 çiçek toplanması gerektiği anlamına gelir^[1][3].

Safranın rengini krosin, acımsı tadını pikrokrosin, kokusunu ise safranal adlı bileşikler verir. Bu üç bileşenin miktarı, uluslararası kalite standardı ISO 3632’ye göre safranın sınıfını belirler^[6].

Safran Hangi İklim ve Toprakta Yetişir?

Safran; yazları kurak ve sıcak, kışları serin geçen, sonbaharda don riski düşük bölgelerde en iyi verimi verir. Toprak gevşek, süzek (drenajı iyi) ve organik maddece zengin olmalı, pH değeri 6,8–7,8 arasında bulunmalıdır^[1]. Kışın su tutan ağır killi topraklarda soğanlar çürür.

Bitki soğuğa oldukça dayanıklıdır. Tokat’ta yürütülen denemelerde safran bitkilerinin −26 °C’ye kadar düşen sıcaklıklara dayandığı bildirilmiştir^[2]. Asıl risk, çiçeklenme dönemindeki erken donlardır; ekim–kasımda görülen don, o yılın çiçek verimini önemli ölçüde düşürür^[1].

Toprağınızın pH’ını ve organik madde oranını dikimden önce mutlaka ölçtürün. Numunenin nasıl alınacağını ve sonuçların nasıl yorumlanacağını toprak analizi rehberimizde adım adım anlattık.

Safran Soğanı Nasıl Seçilir?

İyi bir safran soğanı; çapı en az 15–20 mm (yaklaşık 7–8 g), sağlam, yarasız, küf ve çürük lekesi taşımayan soğandır^[1][2]. Soğan iriliği, ilk yılın verimini belirleyen en önemli faktördür. Küçük soğanlar ilk yıl çiçek açmayabilir; yıllar içinde büyüyüp yavru soğan oluşturarak verime geçer.

Yunanistan’da altı yıl süren bir tarla denemesinde, 2,5 cm’den iri soğanların ilk üç yıl daha yüksek verim verdiği, 2,5 cm’den küçüklerin ise 4.–6. yıllarda öne geçtiği görülmüştür. Aynı çalışmada dikim sıklığının (metrekareye 22–67 soğan) stigma verimini istatistiksel olarak etkilemediği bulunmuştur^[4]. Kısa sürede gelir hedefleyen üretici için iri soğan daha avantajlıdır.

Sınıflar, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın Tokat denemesindeki soğan çevresi ölçülerine^[3] ve kaynaklardaki çap ve ağırlık önerilerine^[1][2][4] göre düzenlenmiştir.

Soğan boyu ile dikim derinliği arasındaki ilişkiyi Türkiye, İtalya, Yunanistan ve İran’daki çalışmalar üzerinden karşılaştıran ayrıntılı bir değerlendirmeyi Erbaa Safran’ın safran soğanı boyu ve dikim derinliği rehberinde bulabilirsiniz. Boylanmış dikimlik soğan arıyorsanız Erbaa Safran’ın safran soğanı sayfasına göz atabilirsiniz.

Safran Ne Zaman ve Nasıl Dikilir?

Safran soğanları, bitkinin yaz uykusunda olduğu ağustos ayında, en geç eylül başına kadar dikilmelidir^[1]. Erken dikilen soğanlar sonbahar yağmurlarıyla kök salıp aynı yıl çiçek açabilir. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın Tokat denemesinde dikim 14 Ekim’de yapılmış ve yetiştiricilik başarıyla sürdürülmüştür^[3]. Ancak geç dikimde ilk yıl çiçek sayısı azalabilir.

Dikim derinliği 10–12 cm önerilir^[1]. Daha derin dikim (15–20 cm) soğanları yaz sıcağından ve soğan akarından korur, ancak çiçeklerin toprak yüzeyine çıkmasını geciktirebilir^[2][8].

Dikim zamanının, derinliğin ve sıra aralığının verime etkisini, toprak hazırlığını ve dekar başına soğan maliyetini safran soğanı dikimi rehberimizde ayrıntılı olarak ele aldık.

Adım Adım Safran Dikimi

1. Toprak analizi (dikimden 2–3 ay önce): pH, organik madde ve kireç durumunu ölçtürün. pH 6,8’in altındaysa ya da drenaj zayıfsa farklı bir parsel seçin.
2. Toprak işleme (temmuz): Toprağı 30–40 cm derinliğe kadar gevşetin ve kesek kalmayacak şekilde ufalayın.
3. Organik gübre (temmuz–ağustos): İyi yanmış sığır gübresini dekara yaklaşık 3 ton olacak şekilde toprağa karıştırın^[2]. Bazı uygulamalarda dikim yatağının altına 8–10 cm yanmış gübre tabakası serilir^[1]. Taze gübre kullanmayın; soğan çürüklüğü riskini artırır.
4. Yastık hazırlığı: Su birikmesini önlemek için 1,2–1,5 m genişliğinde, 15–20 cm yüksekliğinde yastıklar ve aralarında 30 cm’lik drenaj yolları açın^[1].
5. Soğan hazırlığı (dikimden hemen önce): Çürük, yaralı ve yumuşak soğanları ayıklayın. Kuru dış kabukları zorla soymayın; soğanı yaralayabilirsiniz.
6. Dikim (ağustos–eylül başı): Soğanları sivri ucu yukarı bakacak şekilde 10–12 cm derinliğe, sıra arası 30–45 cm ve sıra üzeri 10 cm olacak şekilde dikin^[1].
7. Kapatma: Üzerini ince toprakla örtün, hafifçe bastırın. Dikimden sonra toprak çok kuruysa, bölgenizdeki tarım müdürlüğüne danışarak tek bir can suyu verilebilir.

Dekara Kaç Kg Safran Soğanı Gerekir?

Dekara dikilecek soğan miktarı, soğan iriliğine ve dikim sıklığına göre 150–600 kg arasında değişir^[1]. Örneğin 20 × 10 cm aralıkla metrekareye 50, dekara yaklaşık 50.000 soğan dikilir. Ortalama 7 g ağırlıktaki soğanlarla bu, dekara yaklaşık 350 kg soğan demektir^[2].

Hesap: 1 dekar = 1.000 m². Dikim sıklığının stigma verimine etkisi istatistiksel olarak önemsiz bulunduğundan^[4], küçük işletmelerde 30 × 10 cm aralık soğan maliyetini düşürür ve ot temizliğini kolaylaştırır.

Safran Bakımı Nasıl Yapılır? Sulama, Gübreleme ve Yabancı Ot

Safran, yetiştirildiği bölgelerin çoğunda yağmura dayalı (susuz) olarak yetiştirilir^[2]. Bitkinin yaşam döngüsü, bakım takvimini belirler: Çiçekler ekim–kasımda açar. Yapraklar kış boyunca yeşil kalıp soğanları besler, mayıs–haziranda sararır. Yazın bitki toprak altında uykuya geçer.

Gübreleme için kimyasal gübre dozu vermek yerine toprak analizine göre hareket edilmelidir. Organik madde ihtiyacı yanmış ahır gübresi veya kaliteli kompostla karşılanabilir. Kendi kompostunuzu hazırlamak isterseniz adım adım kompost yapımı rehberimize göz atabilirsiniz.

Safran yaprakları ince ve seyrek olduğundan yabancı otlarla rekabet edemez. Yabancı ot mücadelesi, özellikle sonbahar ve ilkbaharda elle ya da çapayla, soğanlara zarar vermeden yapılmalıdır.

Safran Hastalıkları ve Zararlıları Nelerdir?

Safranda en önemli sorunlar soğan çürüklüğü, soğan akarı ve kemirgenlerdir. Bu sorunların hepsinde koruyucu önlemler, ilaçlamadan çok daha etkilidir.

• Soğan ve kök çürüklüğü: Fusarium, Rhizopus, Penicillium ve Aspergillus türü funguslar yol açar. Soğan boynu çürüklüğü ise Rhizoctonia crocorum kaynaklıdır^[5][8]. Yaralı soğan, ağır ve su tutan toprak ile taze gübre riski artırır.
• Soğan akarı (Rhizoglyphus robini): 0,6–0,8 mm boyundaki akar, soğana yaralardan girerek tüneller açar. Etkilenen bitkilerde yapraklar kısa, ince ve sarı olur. Yaz sulamasından kaçınmak, sağlıklı soğan dikmek ve daha derine (13 cm’den fazla) dikim önerilir^[8].
• Kemirgenler (fare, tarla faresi, köstebek, tavşan): Kış aylarında yaprak ve soğanlarla beslenir. Zarar özellikle ocak–şubatta en yüksek düzeye çıkar^[8].
• Trips: Yapraklarda beyaz-sarı lekelere neden olur. Popülasyon sezon sonunda arttığından genellikle kimyasal mücadele gerekmez^[8].

Hastalık ve zararlı yönetiminde önce kültürel ve biyolojik yöntemleri kullanan yaklaşımı Entegre Zararlı Yönetimi (EZY) rehberimizde ayrıntılı olarak ele aldık.

Soğan çürüklüğünün belirtilerini, soğan akarını ve fare gibi kemirgenlere karşı alınabilecek önlemleri Safran Hastalıkları ve Zararlıları yazımızda ayrıntılı olarak ele aldık.

Safran Ne Zaman ve Nasıl Hasat Edilir?

Safran hasadı, çiçeklerin açtığı ekim–kasım aylarında her gün sabah erken saatlerde, çiçekler henüz kapalı ya da yarı açıkken yapılır^[1][2]. İkinci yıldan itibaren çiçeklenme genellikle 15 Ekim–15 Kasım arasına denk gelir ve yoğun hasat yaklaşık 20 gün sürer^[1]. Tokat denemesinde çiçeklenme süresi 30–35 gün olarak kaydedilmiştir^[3].

Güneş, çiy ve don stigmaların kalitesini düşürür. Tam açmış çiçekler toplandığında stigma sayısı artsa da kalite düşer^[2]. Bir dekar safran tarlasından sezon boyunca 80–90 kg taze çiçek, günde ortalama 2,5–3,5 kg çiçek toplanır^[1].

Adım Adım Hasat

1. Toplama (gün doğumundan hemen sonra): Çiçekleri sapın dibinden koparın ve ezilmeyecek şekilde sığ kasalara alın.
2. Stigma ayırma (aynı gün): Her çiçekteki üç kırmızı tepeciği, sarı başçıklardan (anter) ve taç yapraklardan ayırın. Stigmayı beyaz-sarı dip kısmından ne kadar yukarıdan keserseniz kalite (kırmızı kısım oranı) o kadar artar^[2].
3. Kurutma (ayırmadan hemen sonra): Bekletilen stigmalar kalitesini kaybeder; kurutmaya aynı gün başlayın.

İşçilik, safranın en büyük maliyet kalemidir. 1.000 çiçeğin toplanması 45–55 dakika, stigmalarının ayrılması 100–130 dakika sürer. 1 kg kuru safran için toplam 370–470 saat işçilik gerekir^[1].

Hasat zamanını, çiçek toplamayı, stigma ayırmayı ve kurutmayı adım adım anlattığımız Safran Hasadı ve Kurutma: Kaliteyi Belirleyen Kritik Adımlar yazımız, bu bölümün ayrıntılı devamıdır.

Hasat gününün akışını, stigma ayırma ve kurutma püf noktalarıyla birlikte uygulamalı olarak anlatan Erbaa Safran’ın safran hasadı rehberine de göz atabilirsiniz.

Safran Nasıl Kurutulur ve Saklanır?

Safran stigmaları kurutma sırasında ağırlıklarının yaklaşık %80’ini kaybeder; yani yaklaşık 5 kg taze stigmadan 1 kg kuru safran elde edilir^[1]. Kurutma sonunda nem oranı %12’nin altına inmelidir. ISO 3632 standardı uzun süreli saklama için bu sınırı öngörür^[6].

İstanbul Ticaret Borsası’nın yayınında, stigmaların 35 °C’yi geçmeyen sıcaklıkta kurutulması önerilir. Aynı yayında kömür ateşi üzerinde veya mumlu tepsilerde yapılan geleneksel kurutmanın günümüzde tağşiş (hile) olarak değerlendirildiği belirtilir^[2].

Kurutulan safran, ışık geçirmeyen cam kaplarda, serin ve kuru ortamda saklanmalıdır^[2]. Işık ve nem, renk veren krosini hızla bozar.

Kaynak: García-Blázquez ve ark. (2021)^[6]. Safranbolu safranında krosin değerinin 230–235 düzeyinde ölçüldüğü bildirilmiştir^[2].

Kaliteli safranı taklitlerinden ve karışık tozlardan ayırmanın yollarını Gerçek Safran Nasıl Anlaşılır? yazımızda bulabilirsiniz.

Safran Soğanları Kaç Yılda Bir Sökülür?

Safran çok yıllık bir bitkidir ve bir tarla genellikle 3–5 yıl verimde tutulur. Her soğan yılda bir çiçek açar ve her yıl yavru soğanlar oluşturur. Soğanlar zamanla sıklaşınca, genellikle üçüncü yıldan sonra verim düşmeye başlar^[2].

Safranbolu’da tarlalar yaklaşık 3 yıl, İran’ın Horasan bölgesinde yaklaşık 7 yıl verimde tutulur^[1]. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın Tokat denemesinde soğanların her yıl sökülmek yerine 4–5 yıl tarlada bırakılması önerilmiştir^[3].

Söküm, yapraklar tamamen kuruduktan sonra haziran–temmuz aylarında yapılır. Sökülen soğanlar boylarına göre ayrılır, yaralı ve çürükler ayıklanır. Yeniden dikime kadar 4–12 °C’de, havadar bir ortamda saklanır^[2]. Bakanlığın Tokat denemesinde dekardan, boyutuna göre ayrılmış 600–1.700 kg arasında yeni soğan elde edilmiştir^[3]. Bu soğanlar yeni parsellerde dikim materyali olarak kullanılabilir ya da satılabilir.

Türkiye’de Safran Yetiştiriciliği: Bölgeler, Coğrafi İşaret ve Destekler

Türkiye’de safran yetiştiriciliğinin merkezi Karabük’ün Safranbolu ilçesidir. İlçe adını bu bitkiden alır. Safranbolu’dan 1850’lerde İngiltere’ye yaklaşık 9.750 kg safran ihraç edildiği, Cumhuriyet öncesinde yaklaşık 40 köyde safran yetiştirildiği kaydedilmiştir^[2].

Üretim 20. yüzyılda neredeyse yok olmuş, son yıllarda yeniden canlanmıştır. Safranbolu’da 2015’te 9 üretici 15 dekar alanda üretim yaparken, 2024’te üretici sayısı 40’a, alan 100 dekara ulaşmıştır^[2]. 2022 sezonunda 79 dekar alandan yaklaşık 35 kg safran beklenmiştir^[9].

• Coğrafi işaret: “Safranbolu Safranı” 2009’da Türkiye’de coğrafi işaret tescili almıştır^[2]. 3 Ocak 2024’te de Avrupa Birliği’nde Korumalı Menşe Adı (PDO) olarak tescil edilmiştir^[7].
• Yeni üretim bölgeleri: Resmî bir üretim istatistiği bulunmamakla birlikte Tokat, Amasya, Isparta, Burdur, Eskişehir, Elazığ, Muğla, Tekirdağ, İstanbul, Adana, Şanlıurfa ve Iğdır’da safran yetiştiriciliği yapıldığı bildirilmektedir^[1]. Aksaray, Niğde, Nevşehir ve Kırşehir de potansiyel bölgeler arasında gösterilmektedir^[2]. Isparta, Burdur ve Niğde’nin iklim ve toprak koşullarını safran açısından değerlendiren il bazlı rehberler için Erbaa Safran’ın Isparta, Burdur ve Niğde yazılarına bakabilirsiniz.
• Tokat denemesi: Tarım ve Orman Bakanlığı’na bağlı araştırmacılar Tokat’ta “Karaarslan” ve “Safranbolu” safran genotiplerini 5 ve 10 cm dikim derinliklerinde ve üç soğan boyunda karşılaştırmıştır. Bu denemede dekara yaklaşık 0,5 kg safran verimi elde edilmiştir^[3].
• Destekler: 2023 itibarıyla tıbbi ve aromatik bitkiler kapsamında dekara 107 TL mazot ve gübre desteği ile safran için dekara 72 TL organik tarım desteği verildiği raporlanmıştır. TARSİM sigortasında prim desteği bulunmakla birlikte don riski kapsam dışıdır^[1]. Güncel tutarlar için Tarım ve Orman Bakanlığı’nın yürürlükteki destekleme kararını kontrol edin.

Türkiye’den Örnek Safran Üreticileri

Safranbolu dışında farklı illerde, farklı yöntemlerle safran üreten işletmeler sayıca artıyor. Aşağıdaki örnekler, açık tarladan kontrollü ortamda topraksız üretime kadar Türkiye’deki yaklaşımların çeşitliliğini gösteriyor.

• Erbaa Safran (Erbaa, Tokat): Tokat’ın Erbaa ilçesinde yaklaşık 8 dekar alanda açık tarla safran yetiştiriciliği yapan bir üretici işletmedir. Dikimlik safran soğanı, fide ve safran baharatı üretir; safrana yeni başlayacak üreticilere kuruluş danışmanlığı verir. Yetiştiricilik pratiklerini Erbaa Safran’ın safran yetiştiriciliği sayfasında paylaşmaktadır. Şeffaflık notu: Erbaa Safran, Agrofoni’nin kurucusu Kaan Yıldız’ın işletmesidir.
• Amasya Altın Safran (Amasya): 2021’de “İyi Tarım Uygulamaları Safran Yetiştiriciliği Sertifikası” aldığını belirten üretici bir markadır. Safran fidesi, yumrusu (soğanı) ve baharatı satar; yeni başlayanlara danışmanlık ve eğitim verir. Amasya’da safran üretim alanının 2025 itibarıyla 23 dekara ulaştığı, Göynücek ilçesine bağlı Ayvalıpınar köyünde de hasat yapıldığı bildirilmiştir^[12].
• Çorum (Eskice köyü): 2024’te yedi kadın girişimci tarafından kurulan Bizim Ora Kadın Girişimi Üretim ve İşletme Kooperatifi, yaklaşık 4 dekar alanda safran yetiştirmektedir. Çorum İl Tarım ve Orman Müdürlüğü soğan alımına %60 destek vermiş, Kasım 2025’te köyde safran hasat şenliği düzenlenmiştir^[13].
• Mert Pektaş (Sarayönü, Konya): Ziraat mühendisi Mert Pektaş, Sarayönü’ne bağlı Bahçesaray’da 14 m²’lik kontrollü bir tesiste 10.000 safran soğanıyla topraksız safran üretimi yapmaktadır. İlk hasatta yaklaşık 250 g safran elde ettiğini, kurulum maliyetinin soğan dahil yaklaşık 500.000 TL olduğunu belirtmiştir^[11]. Arazisi olmayanlar için bir alternatif sunan bu yöntemin temel prensiplerini topraksız tarım rehberimizde anlattık.

Dünya safran üretiminin yıllık yaklaşık 450 ton olduğu, bunun yaklaşık %80’inin İran’dan karşılandığı tahmin edilmektedir^[1]. İran dışındaki başlıca üreticiler Hindistan (Keşmir), İspanya, Yunanistan, Afganistan ve Fas’tır.

1 Dekar Safran Ne Kadar Kazandırır? Maliyet ve Verim Hesabı

1 dekar safrandan ilk yıl 300–500 g, ikinci yıl 400–800 g, üçüncü yıl 500–800 g kuru safran beklenebilir^[1]. Gelir ise büyük ölçüde satış kanalına bağlıdır: Doğrudan tüketiciye satış ile toptancıya satış arasında birkaç kat fark olabilir.

Soğan sıklığına göre ilk yatırımı, üç yıllık gelir–gider tablosunu ve kendi hesabınızı yapmanın adımlarını 1 Dekar Safran Ne Kadar Kazandırır? yazımızda ayrıntılı olarak hesapladık.

* 1 kg kuru safran için 370–470 saat işçilik varsayımıyla hesaplanmıştır^[1].
** Ekim 2026’da Safranbolu’da açıklanan 800.000 TL/kg üretici satış fiyatı esas alınmıştır^[10]. Bu fiyat doğrudan satış içindir; toptan alım fiyatları çok daha düşüktür. 2024’te köylerde üreticiden alım fiyatı yaklaşık 150.000 TL/kg olarak bildirilmiştir^[2].

Gider tarafında en büyük kalemler soğan ve işçiliktir:

• Soğan: Dekara 150–600 kg soğan gerekir^[1]. Soğan fiyatı 2024 kaynaklarında kilogram başına 100–250 TL iken^[1][2], Ekim 2026’da piyasada yaklaşık 2.000–3.500 TL/kg düzeyine çıkmıştır^[14][15]. Bu artışla soğan, ilk yatırımın en büyük kalemi hâline gelmiştir; dekara daha az soğanla (seyrek) başlamak ilk yatırımı belirgin şekilde düşürür. Soğan bir kez alınır; sonraki yıllarda tarla kendi soğanını üretir.
• İşçilik: Aile işçiliği kullanılmıyorsa saatlik ücret × yukarıdaki saatler kadar maliyet eklenir. Hasat ve ayırma işçiliği, toplam giderin en büyük kısmını oluşturabilir.
• Diğer: Toprak işleme, gübre, kurutma ekipmanı, cam ambalaj ve gıda işletme kaydı. Bu kalemler bölgeye göre değişir.

Safran Yetiştiriciliğinde Sık Yapılan Hatalar ve Çözümleri

Sık Sorulan Sorular

Sonuç: Küçük Başlayın, Kaliteyi Belgeleyin

Safran yetiştiriciliği; süzek, nötr ile hafif alkali (pH 6,8–7,8) toprak, ağustos–eylülde 10–12 cm derinliğe dikilen sağlam ve iri soğan ile ekim–kasımda her sabah özenle yapılan hasat üzerine kuruludur. Dekardan 300–800 g kuru safran alınabilen bu üründe kârlılığı işçilik ve satış kanalı belirler.

İşe küçük bir deneme alanıyla başlamak ve kaliteyi ISO 3632 analiziyle belgelemek en güvenli yoldur. Bir sonraki adım olarak dikim öncesi toprak analizinizi yaptırın; sonbahar donlarına karşı alınabilecek önlemler için de kuraklık ve don zararı rehberimizi inceleyin.

Kaynaklar

1. Batı Akdeniz Kalkınma Ajansı (BAKA) (2024). Safran Tarımı ve Endüstrisi Fizibilite Raporu. baka.gov.tr
2. İstanbul Ticaret Borsası (2024). Nasıl Safran Yetiştiricisi Olunur? Altın Tohumlar Projesi, Aralık 2024. ISBN 978-625-97402-1-8. istib.org.tr
3. Karataş, R. (2025). Safran Yetiştiriciliği (Tokat denemesi). T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü. arastirma.tarimorman.gov.tr
4. Ralli, P. E., Menexes, G. ve Dordas, C. A. (2024). Corm size and planting density affect the yield and longevity of saffron (Crocus sativus L.). Notulae Botanicae Horti Agrobotanici Cluj-Napoca, 52(2), 13556. doi.org/10.15835/nbha52213556
5. Mansotra, R., Ali, T., Bhagat, N. ve Vakhlu, J. (2023). Injury and not the pathogen is the primary cause of corm rot in Crocus sativus (saffron). Frontiers in Plant Science, 14, 1074185. doi.org/10.3389/fpls.2023.1074185
6. García-Blázquez, A., Moratalla-López, N., Lorenzo, C., Salinas, M. R. ve Alonso, G. L. (2021). Effect of Crocus sativus L. stigmas microwave dehydration on picrocrocin, safranal and crocetin esters. Foods, 10(2), 404. doi.org/10.3390/foods10020404
7. Avrupa Komisyonu (2024). Uygulama Tüzüğü (AB) 2024/213 – “Safranbolu Safranı” (KMA/PDO) tescili, 3 Ocak 2024. eur-lex.europa.eu
8. Parker, B. L., Skinner, M. ve Ghalehgolabbehbahani, A. (2017). Saffron Pests and Diseases. University of Vermont, Saffron Workshop. uvm.edu
9. Anadolu Ajansı (2022). “Üretim alanı artırılan safranda 35 kilogram verim bekleniyor”, 17 Eylül 2022. aa.com.tr
10. Nefes (2026). “Safranbolu safranında hasat başladı. Kilosu 800 bin TL”, 9 Ekim 2026. nefes.com.tr
11. Türkiye Gazetesi (2025). “Sadece 14 metrekarede deneme amaçlı kurdu, yıllık kazancı 1 milyon TL!”, 28 Kasım 2025. turkiyegazetesi.com.tr
12. NTV / İHA (2025). “Dünyanın en pahalısı, ona ‘kırmızı altın’ deniliyor: 1 gramı 500 TL”, 28 Ekim 2025. ntv.com.tr
13. İttifak Gazetesi / AA (2025). “Çorum’da Safran Hasat Şenliği yapıldı”, 2 Kasım 2025. ittifakgazetesi.com
14. Yıldız, K. / Erbaa Safran (2026). “Safran Yetiştiriciliği Maliyeti ve Karlılık Analizi (2026 Güncel Verilerle)”, 24 Eylül 2026 güncellemesi. erbaasafran.com
15. Cimri.com (2026). “Safran Soğanı” fiyat karşılaştırma listesi, Ekim 2026’da erişildi. cimri.com

Kapak fotoğrafı ve yazıdaki tüm fotoğraflar Wikimedia Commons’tan, fotoğraf altlarında belirtilen Creative Commons lisanslarıyla kullanılmıştır. Kapak: Safa.daneshvar, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Son güncelleme: 12 Ekim 2026