Çilekte Malçlama ve Damla Sulama: Kurulum Adım Adım
Çilekte malçlama ve damla sulama, damla sulama bandının masuranın ortasına 5–7,5 cm derinliğe yerleştirilmesi, üzerine siyah plastik malçın gergin serilip kenarlarının toprağa gömülmesi ve fidelerin malçta açılan deliklere dikilmesiyle kurulur. Sulama Class A kap buharlaşmasının yüzde 75–100’ü kadar yapılır; gübre suyla birlikte verilir[1][2][3].
Öne Çıkan Bilgiler
- Su tasarrufu: Bir çalışmada damla sulama, yüzey sulamaya göre yüzde 51 daha az su kullanıp yaklaşık yüzde 19 daha fazla verim sağladı[4].
- Malç rengi: Doğu Akdeniz’de tünelde gümüş renkli malç dekardan 7.190 kg, siyah malç 5.940 kg, malçsız parsel 5.150 kg verim verdi[5].
- Toprak sıcaklığı: Siyah malç 5 cm derinlikte toprağı yaklaşık 2–5 °C ısıtır, gümüş malç yaklaşık 3 °C serinletir[1].
- Kısıntılı sulama: Antalya’da serada yüzde 80 su ile kısmi kök kurutma, tam sulamayla istatistiksel olarak aynı verimi verdi[6].
- Hibe (2026): Tarla içi damla sulama yatırımlarına yüzde 50, akıllı ve toprak altı damla sistemlerine yüzde 70 hibe[7].
- Malç atığı: Plastik malç her yıl tarladan toplanmalı, asla toprağa karıştırılmamalıdır[1].
Bu yazı, Çilek Yetiştiriciliği: Fide Seçiminden Hasada Kapsamlı Rehber adlı ana rehberimizin dikim ve bakım bölümlerini ayrıntılandırır.
Çilekte Malçlama ve Damla Sulama Neden Birlikte Kullanılır?
Malç ve damla sulama birlikte kullanıldığında, malç toprak yüzeyinden buharlaşmayı ve yabancı otu engeller, damla sulama ise suyu ve gübreyi doğrudan kök bölgesine verir. Çilekte köklerin yaklaşık yüzde 80’i toprağın üst 20 cm’sinde olduğu için bu ikili, suyun en verimli kullanıldığı sistemdir[8][1].
- Malç (malçlama): Toprak yüzeyinin plastik film, saman veya benzeri bir malzemeyle örtülmesidir. Çilekte yabancı otu baskılamak, erkenci ve temiz meyve almak için siyah plastik malç kullanılır[2].
- Damla sulama: Suyun, boru veya bant üzerindeki damlatıcılardan düşük basınçla, damla damla doğrudan bitki köküne verildiği basınçlı sulama yöntemidir. Devlet Su İşleri’ne göre damla ve yağmurlama sistemleri, klasik yöntemlere göre yaklaşık üçte iki daha az suyla aynı alanı sular[9].
- Fertigasyon: Gübrenin sulama suyuna karıştırılarak damla sulama sistemiyle verilmesidir[10].
Hindistan’da yapılan bir karşılaştırmada damla sulama, yüzey sulamaya göre yüzde 51 su tasarrufu sağlamış ve verimi yaklaşık yüzde 19 artırmıştır[4]. Sulamanın yaprakları ıslatmaması, kurşuni küf gibi meyve hastalıklarının riskini de azaltır.
Çilekte Hangi Malç Kullanılmalı?
Türkiye’de, özellikle Akdeniz Bölgesi’nde çilekte standart malç siyah polietilendir[5]. Siyah malç toprağı ısıtır, yabancı otu ışıksız bırakarak baskılar ve meyvenin toprakla temasını keser; şeffaf malç toprağı daha çok ısıtır ama yabancı otu önlemez, gümüş ve beyaz yüzeyli malçlar ise toprağı serin tutar[1][11].
| Malç tipi | Toprak sıcaklığına etkisi (5 cm) | Yabancı ot | Ne zaman uygun? |
|---|---|---|---|
| Siyah polietilen | Yaklaşık +2–5 °C[1] | Çok iyi baskılar | Genel kullanım; kış ve ilkbahar erkenciliği |
| Şeffaf polietilen | Yaklaşık +4,5–5,5 °C[1] | Önlemez; ot gelişir[11] | Solarizasyon; yalnızca ot sorunu olmayan yerler |
| Gümüş / beyaz yüzeyli | Yaklaşık −3 °C (gümüş)[1] | İyi baskılar | Sıcak dönemde yetiştirme, su kısıtı |
| Saman / organik malç | Gece sıcaklığını 2,8–5,2 °C artırır, gündüz 2,7–5,8 °C düşürür[4] | Kısmen baskılar | Hobi bahçesi, organik üretim |
| Biyobozunur film (EN 17033) | Siyaha benzer | İyi baskılar | Toplama işçiliğinin pahalı olduğu yerler |
Doğu Akdeniz’de yüksek tünelde Fortuna çeşidiyle iki yıl süren bir denemede, tam sulamada malç rengine göre verimler şöyle bulunmuştur[5]:
| Malç | Verim (t/ha) | Verim (kg/da) | Siyah malça göre fark |
|---|---|---|---|
| Gümüş | 71,9 | 7.190 | Yaklaşık yüzde 21 fazla |
| Siyah | 59,4 | 5.940 | — |
| Şeffaf | 52,1 | 5.210 | Yaklaşık yüzde 12 az |
| Malçsız | 51,5 | 5.150 | Yaklaşık yüzde 13 az |
Kaynak: Sarıdaş ve ark. (2021)[5]. kg/da değerleri ve yüzde farklar t/ha değerlerinden hesaplanmıştır.
Bilimsel açıklama: Gümüş malç neden daha fazla verim verdi?
Aynı araştırma grubunun devam çalışmasında gümüş malçlı parsellerde toprak yüzde 31 daha fazla nem tuttu ve yaprakların gözenek iletkenliği yüzde 28 arttı[12]. Gümüş yüzey güneş ışığını yansıtarak toprağı serin tutar, buharlaşmayı azaltır ve bitkinin su stresini düşürür. Bu yüzden sıcak geçen tünel üretiminde ve suyun kısıtlı olduğu yerlerde gümüş yüzeyli malç denemeye değer; serin ve erkenci kış üretiminde ise toprağı ısıtan siyah malç avantajlıdır.
Malç kalınlığı ve genişliği
Kuzey Carolina Eyalet Üniversitesi, yaklaşık 32–38 µm (1,25–1,50 mil) kalınlığında ve 122–152 cm genişliğinde film önerir[1]; Antalya’daki sera denemesinde 50 µm siyah polietilen kullanılmıştır[6]. Malç genişliği, masura üst genişliğine (60–70 cm) iki yan yüzeyi ve toprağa gömülecek kenar paylarını eklemeye yetmelidir. Piyasada çilek için 110–130 cm genişlikte malç naylonu satılmaktadır[13][14].
Çilekte Damla Sulama Sistemi Nasıl Tasarlanır?
Çilekte damla sulama sistemi; su kaynağı, filtre, gübre tankı, ana boru, dağıtım borusu (manifold) ve masura üzerine serilen damla bantlarından oluşur. Çilekte genellikle ince cidarlı, 20–30 cm aralıklı damlatıcılara sahip damla bant kullanılır ve sistem yaklaşık 0,7–1,0 bar basınçla çalışır[15][16].
| Parametre | Önerilen değer | Kaynak |
|---|---|---|
| Damlatıcı aralığı | Tın ve kil toprakta 30 cm; kaba kumda 20 cm | NC State[15] |
| Debi | Metre başına yaklaşık 0,9 L/saat (100 ft için 0,40 gpm) | NC State[15] |
| Bant cidar kalınlığı ve basınç | 4 mil (0,1 mm) bantta yaklaşık 0,7 bar; 6–8 mil bantta 0,8–1,0 bar | UC[16] |
| Bant konumu | Çift sıralı dikimde masura ortasında, 5–7,5 cm derinlikte | NC State[1] |
| Filtre | Kuyu suyunda elek filtre; yüzey suyunda kum (medya) filtre | NC State[15] |
| Gübre enjeksiyonu | Filtreden önce | UC[16] |
| Masura eğimi | Yaklaşık +%1 ile −%3 arası | UC[16] |
Antalya’daki sera denemesinde her sıraya bir damla hattı ve saatte 2 litre debili damlatıcılar kullanılmıştır[6]. Kaliforniya’da 33 çilek tarlasında ölçülen ortalama dağılım üniformitesi yüzde 79’dur[16]; yani tarlanın bazı yerleri diğerlerinden yaklaşık yüzde 20 daha az su alabilir. Sistemi kurduktan sonra farklı noktalarda damlatıcı debisini ölçmek bu farkı yakalamanın en kolay yoludur.
Çilekte Malç ve Damla Sulama Kurulumu Adım Adım
Kurulum; toprak hazırlığı, taban gübresi, masura yapımı, damla bandın serilmesi, sistemin denenmesi ve malçın serilmesi sırasıyla yapılır. Yaz dikiminde (frigo fide) malç dikimden sonra, kış dikiminde ise dikimden önce serilir[2].
- Toprak ve su analizi (1–2 ay önce): Toprak analiziyle gübre ihtiyacını, su analiziyle tuzluluğu belirleyin. Damla sulamada sodyumun 69 mg/L, klorürün 140 mg/L altında olması önerilir[17].
- Taban gübresi: Fosforun tamamını, azot ve potasyumun yarısını masura yapımı sırasında toprağa verin; kalanını damla sulamayla verin[1].
- Masura yapımı: Üstü 60–70 cm, yüksekliği 25–30 cm, aralarında 40 cm yol olan masuralar yapın; yüzeyi düzleştirin ve iri kesekleri kırın[2][18].
- Damla bandı serme: Bandı masuranın ortasına, damlatıcılar yukarı bakacak şekilde, 5–7,5 cm derinliğe yerleştirin[1].
- Sistemi deneyin: Malçı sermeden önce sistemi çalıştırın; sızıntıları, basıncı ve masuranın iki ucundaki damlatıcı debisini kontrol edin.
- Malç serme: Malçı toprak nemliyken, kırışık bırakmadan gergin serin; kenarlarını masura dibinde toprakla gömün. Gevşek malç rüzgârda yırtılır ve altında sıcak hava birikir.
- Dikim deliklerini açın: Dikim düzenine göre (örneğin yaz dikiminde 30 × 35 cm üçgen düzen) delikleri açın ve fideleri dikin[2].
- Köklenme sulaması: Yaz dikiminde damla sulamaya ek olarak ilk 15–20 gün günde 3–4 kez yağmurlama yapın[19]. Ayrıntılar için çilek fidesi dikimi yazımıza bakabilirsiniz.
Çilek Ne Kadar ve Ne Sıklıkla Sulanır?
Çilekte damla sulama miktarı, buharlaşmaya göre hesaplanır. Çukurova Üniversitesi araştırmacılarının denemesinde, Class A kap buharlaşmasının yüzde 75’i ile yapılan sulama, yüzde 100 ve yüzde 125’lik sulamayla aynı verimi vermiş; yüzde 50’ye inmek ise verimi düşürmüştür[3].
- Class A kap buharlaşma kabı: Günlük buharlaşmanın ölçüldüğü standart açık su kabıdır. Sulama miktarı, iki sulama arasında kaptan buharlaşan su miktarının belirli bir oranı (kap katsayısı) olarak hesaplanır[3][6].
- Bitki katsayısı: FAO’ya göre çileğin bitki katsayısı başlangıçta 0,40, gelişme ortasında 0,85, dönem sonunda 0,75’tir[20].
- Kısıntı sınırı: Su kıtlığında yaklaşık yüzde 25 kısıntılı sulama kabul edilebilir bir seçenek olarak önerilmiştir[21].
- Toprak nemi: 15 cm derinlikte tansiyometre yaklaşık 10 kPa’yı gösterdiğinde sulama önerilir[22].
- Tek sulamanın süresi: Kumlu topraklarda tek seferde 1–1,5 saati aşmayın; su kök bölgesinin altına kaçar[23].
| Uygulama | Sulama suyu (mm) | Bitki su tüketimi (mm) | Verim (kg/da) |
|---|---|---|---|
| Tam sulama (yüzde 100) | 490 | 469 | 1.447 |
| Yüzde 80 | 406 | 384 | 1.135 |
| Yüzde 60 | 321 | 319 | 766 |
| Yüzde 40 | 237 | 228 | 745 |
| Kısmi kök kurutma, yüzde 80 | — | — | 1.238 |
Kaynak: Kaman ve ark. (2023), 24 Ekim 2018–18 Haziran 2019 sezonu[6]. Kısmi kök kurutmada verim, tam sulamadan istatistiksel olarak farksız bulunmuştur.
Bilimsel açıklama: Kısmi kök kurutma nedir?
Kısmi kök kurutma, kök bölgesinin bir yarısının sulanıp diğer yarısının dönüşümlü olarak kurumaya bırakıldığı bir sulama tekniğidir. Kuruyan taraftaki kökler, yapraklara gözeneklerini kısmen kapatmalarını söyleyen bir sinyal gönderir; bitki daha az su kaybeder ama sulanan taraftan yeterli su almaya devam eder. Antalya’daki denemede bu yöntem, suyun yüzde 80’iyle tam sulamaya yakın verim sağladı[6]. Uygulamak için masurada iki damla hattı ve dönüşümlü çalışan vanalar gerekir.
Sulama zamanını sensörle izlemek de mümkündür; toprak nemi ve hava verisiyle sulama kararı vermeyi dijital çiftlik uygulamaları yazımızda anlattık.
Damla Sulama ile Çilek Nasıl Gübrelenir?
Damla sulamayla gübreleme (fertigasyon), dikimden yaklaşık bir ay sonra başlar ve hasat sonuna kadar sürer; soğuk bölgelerde kışın ara verilir. Toprak analizi yoksa Alata, sezon boyunca dekara 25–30 kg saf azotun aylık bölünerek ya da damla sulamayla haftalık verilmesini önerir[2].
- Potasyum: Soğuğa dayanıklılığı artırır[2].
- Kalsiyum: Kireçsiz topraklarda ek kalsiyum gerekir[2].
- Demir: pH 7–7,5’in üzerindeki topraklarda demir şelatı verilir[2].
- Enjeksiyon: Gübreyi filtreden önce verin; sistem tam basınca ulaştıktan sonra enjeksiyona başlayın ve gübre bittikten sonra hatları temiz suyla yıkayın[16][24].
Önemli uyarı: Gübre programı
Gübre miktarları toprak ve yaprak analizine göre belirlenmelidir. Gübre programı için bir ziraat mühendisine danışın; aşırı azot kurşuni küfü artırır, aşırı tuz ise tuza hassas olan çileğe zarar verir.
Çilekte Malç ve Damla Sulama Maliyeti Ne Kadar? Hangi Hibeler Var?
Bir dekar çilek için malç ve damla sulamanın kabaca maliyeti, 2025–2026 piyasa fiyatlarıyla 23.000–27.000 TL civarındadır; damla sulama yatırımının yarısı veya daha fazlası devlet hibesiyle karşılanabilir[25][13][7].
| Kalem | Miktar | Yaklaşık maliyet (TL/da) |
|---|---|---|
| Siyah malç (110 cm × 50 m rulo, 970 TL) | Yaklaşık 714 m masura, 15 rulo | Yaklaşık 14.500 |
| Damla sulama (bant, boru, bağlantı) | Masura başına 1 hat | 9.000–12.000 |
| Toplam (filtre, gübre tankı ve işçilik hariç) | — | Yaklaşık 23.500–26.500 |
Varsayımlar: Masura merkezleri arası 1,4 m (1 m taban + 40 cm yol) alınarak dekarda yaklaşık 714 m masura hesaplanmıştır. Malç fiyatı tarihsiz bir perakende ilanından[13], damla sulama maliyeti Kasım 2025 tarihli bir firma tahmininden alınmıştır ve kaba bir değerdir[25]. Toptan alımda fiyatlar düşer; bölgeye ve malzeme kalitesine göre değişir.
- Hibe (2026): 2026/10 sayılı Tebliğ (Resmî Gazete, 3 Nisan 2026, Sayı 33213) ile tarla içi damla ve yağmurlama sulama yatırımlarına yüzde 50, mikro yağmurlama, güneş enerjili ve benzeri sistemlere yüzde 60, toprak altı damla sulama, akıllı ve otomasyonlu sistemlere ve su kısıtı olan havzalardaki tüm sistemlere yüzde 70 hibe verilmektedir. Hibeye esas proje tutarı en fazla 10.000.000 TL’dir[7].
- 2025 sonuçları: Bu program kapsamında 2025’te 2.788 projeye 1,141 milyar TL hibe verilmiştir[26].
- Düşük faizli kredi: Ziraat Bankası ve Tarım Kredi Kooperatifleri, basınçlı sulama yatırımlarına yüzde 75 faiz indirimiyle 15.000.000 TL’ye kadar kredi kullandırmaktadır (2025 düzenlemesi, kredi dönemi 31.12.2026’ya kadar)[27]. Limitler her yıl güncellenir.
- Su ücreti: 2026 sulama ücretlerinde damla ve yağmurlama sulama yapan üreticiler, salma sulamaya göre yüzde 30 daha az öder[28].
Yatırım kararından önce
Hibe ve kredi şartları her yıl değişir; başvurudan önce il veya ilçe tarım müdürlüğünüzden güncel tebliği, başvuru tarihlerini ve gerekli belgeleri öğrenin. Sistemi bir ziraat mühendisi veya sulama projecisi ile tasarlatmak, yanlış boyutlandırılmış pompa ve filtre nedeniyle oluşacak kayıpları önler.
Türkiye’de Su, Sulama ve Çilek
Türkiye’de kullanılan yaklaşık 57 milyar m³ suyun yaklaşık yüzde 77’si tarımda tüketilmektedir; DSİ’ye göre basınçlı sulama sistemlerinin payı 2002’deki yaklaşık yüzde 6’dan yaklaşık yüzde 35’e çıkmıştır[9]. 2025 su yılında (Ekim 2024–Temmuz 2025) yağış 393,2 mm ile normalin (533,7 mm) yüzde 26 altında kalmış ve son 52 yılın en düşük seviyesine inmiştir[29].
- Akdeniz (Mersin, Antalya): Siyah malç ve damla sulama standart uygulamadır[5]; yaz sıcağında tünel üretiminde gümüş malç alternatif olabilir.
- İç Anadolu (Konya): Yağışı düşük olduğu için damla sulama ve fertigasyon şarttır; yıllık yağışın 750–800 mm’yi aştığı yerlerde ise ek sulama gerekmeyebilir[10].
- Doğu Anadolu (Erzurum tipi yarı kurak yayla): Siyah malçlı damla sulama, en yüksek su verimliliğini sağlamıştır[30].
Kuraklık dönemlerinde suyu korumanın diğer yollarını kuraklık ve don zararı yazımızda anlattık. Örtü altında malç ve damla sulama uygulamaları için serada çilek rehberimize bakabilirsiniz.
Kullanılmış Malç Naylonu Ne Yapılmalı?
Kullanılmış plastik malç her yıl tarladan eksiksiz toplanmalı, asla diskaro ile toprağa karıştırılmamalıdır[1]. Toprağa karışan plastik zamanla mikroplastiğe dönüşür; Türkiye’de yaklaşık 400.000 ton tarımsal plastiğin yaklaşık yüzde 90’ının toplanmadığı tahmin edilmektedir[31].
- Toplayın ve ayırın: Malçı topraktan arındırıp bağlayın; damla bantları ayrı toplayın. Atıklar, Atık Yönetimi Yönetmeliği kapsamında yetkili toplama noktalarına verilmelidir[32].
- Yakmayın: Plastiğin açıkta yakılması zararlı gazlar çıkarır.
- Biyobozunur malç: EN 17033 standardındaki biyobozunur malçlar, toprakta 2 yıl içinde karbonun en az yüzde 90’ının karbondioksite dönüşmesini ve bitki, solucan ve toprak mikroorganizmalarına zararsız olmayı şart koşar[33].
Çilekte Malç ve Damla Sulamada Sık Yapılan Hatalar
- Malçı gevşek sermek: Rüzgârda yırtılır, altında sıcak hava birikir. Çözüm: nemli toprakta gergin serin, kenarları toprakla gömün.
- Filtreyi atlamak: Damlatıcılar tıkanır, su dağılımı bozulur. Çözüm: yüzey suyunda kum filtre, kuyu suyunda elek filtre kullanın[15].
- Gübreyi filtreden sonra vermek: Çözünmeyen parçacıklar damlatıcılara gider. Çözüm: gübreyi filtreden önce enjekte edin[16].
- Uzun ve seyrek sulamak: Su kök bölgesinin altına kaçar. Çözüm: kumlu toprakta tek seferde 1–1,5 saati aşmayın[23].
- Su analizini atlamak: Tuzlu su çileğe ağır zarar verir. Çözüm: dikimden önce suyu analiz ettirin[17].
- Bandı masura kenarına sermek: Masuranın bir yarısı kuru kalır. Çözüm: çift sıralı dikimde bandı masuranın ortasına yerleştirin[1].
- Malçı toprağa karıştırmak: Toprakta yıllarca kalan plastik kirliliği oluşur. Çözüm: her yıl toplayın[1].
Sık Sorulan Sorular
Çilekte malç ne zaman serilir?
Çilekte malçın serilme zamanı dikim dönemine göre değişir. Frigo fideyle yapılan yaz dikiminde malç dikimden sonra, taze fideyle yapılan kış dikiminde ise dikimden önce serilir. Her iki durumda da damla sulama bandı malçtan önce masuraya yerleştirilir ve sistem malç serilmeden önce denenir.
Çilek için hangi renk malç kullanılır?
Türkiye’de, özellikle Akdeniz Bölgesi’nde çilekte standart malç siyah polietilendir; toprağı ısıtır ve yabancı otu baskılar. Doğu Akdeniz’de yüksek tünelde yapılan bir denemede gümüş renkli malç, siyah malça göre yaklaşık yüzde 21 daha fazla verim vermiştir. Şeffaf malç toprağı daha çok ısıtır ama yabancı otu önlemez.
Çilekte damla sulama bandı nereye konur?
Çift sıralı dikimde damla sulama bandı masuranın ortasına, damlatıcılar yukarı bakacak şekilde 5–7,5 cm derinliğe yerleştirilir ve üzerine malç serilir. Tek sıralı dikimde bant, sıranın 10–12 cm yanına ve 2,5–5 cm derinliğe konur. Tın ve kil topraklarda 30 cm, kaba kumda 20 cm damlatıcı aralığı önerilir.
Çilek ne kadar sulanır?
Çilekte sulama miktarı Class A kap buharlaşmasına göre hesaplanır. Çukurova’da yapılan bir denemede buharlaşmanın yüzde 75’i kadar su, yüzde 100’ü ile aynı verimi vermiştir. Antalya’daki bir sera denemesinde tam sulama sezon boyunca 490 mm su gerektirmiş ve dekardan 1.447 kg verim alınmıştır. Toprak nemi tansiyometreyle de izlenebilir.
Damla sulama ile çilek nasıl gübrelenir?
Damla sulamayla gübreleme dikimden yaklaşık bir ay sonra başlar ve hasat sonuna kadar sürer. Toprak analizi yoksa sezon boyunca dekara 25–30 kg saf azotun haftalık bölünerek verilmesi önerilir. Gübre filtreden önce enjekte edilir. Gübre programı toprak analizine göre bir ziraat mühendisiyle hazırlanmalıdır.
Damla sulama hibesi ne kadar?
2026/10 sayılı Tebliğ ile tarla içi damla ve yağmurlama sulama yatırımlarına yüzde 50, toprak altı damla sulama, akıllı ve otomasyonlu sistemlere ve su kısıtı olan havzalardaki sistemlere yüzde 70 hibe verilmektedir. Hibeye esas proje tutarı en fazla 10 milyon TL’dir. Başvuru tarihleri ve şartlar için il tarım müdürlüğüne başvurulmalıdır.
Malç naylonu kaç yıl kullanılır?
Plastik malç genellikle tek sezon kullanılır ve her yıl tarladan eksiksiz toplanmalıdır. Malç toprağa karıştırılmamalı ve yakılmamalıdır; toprağa karışan plastik zamanla mikroplastiğe dönüşür. Toplama işçiliğinden kaçınmak isteyenler, toprakta 2 yıl içinde büyük ölçüde parçalanan EN 17033 standardındaki biyobozunur malçları tercih edebilir.
Sonuç: Çilekte Malçlama ve Damla Sulama Doğru Kurulursa Su da Verim de Kazanılır
Çilekte malçlama ve damla sulama, damla bandın masura ortasına yerleştirilip üzerine siyah malçın gergin serilmesiyle kurulur; sulama Class A kap buharlaşmasının yüzde 75–100’ü kadar yapılır ve gübre filtreden önce suya verilir. Doğru tasarlanmış bir sistem, yüzey sulamaya göre suyun yaklaşık yarısıyla daha fazla verim sağlayabilir. Kurulum maliyetinin yarısından fazlası 2026 hibe programıyla karşılanabilir. Bir sonraki adım olarak çilek yetiştiriciliği ana rehberimizin hastalık ve hasat bölümlerine geçebilirsiniz.
Kaynaklar
- Davis, J., Sanders, D. (2001, güncelleme 2024). Using Plastic Mulches and Drip Irrigation for Vegetables. NC State Extension. content.ces.ncsu.edu
- Nacar, Ç. (2012). Çilek Yetiştiriciliği. Alata Bahçe Kültürleri Araştırma İstasyonu, Erdemli-Mersin. arastirma.tarimorman.gov.tr
- Kapur, B., Çeliktopuz, E., Sarıdaş, M. A., Kargı, S. P. (2018). Irrigation regimes and bio-stimulant application effects on yield and morpho-physiological responses of strawberry. Horticultural Science and Technology, 36(3), 313–325. doi:10.12972/kjhst.20180031
- Kumar, S., Dey, P. (2011). Effects of different mulches and irrigation methods on root growth, nutrient uptake, water-use efficiency and yield of strawberry. Scientia Horticulturae, 127(3), 318–324. doi:10.1016/j.scienta.2010.10.023
- Sarıdaş, M. A., Kapur, B., Çeliktopuz, E., Şahiner, Y., Paydaş Kargı, S. (2021). Land productivity, irrigation water use efficiency and fruit quality under various plastic mulch colors and irrigation regimes of strawberry in the eastern Mediterranean region of Turkey. Agricultural Water Management, 245, 106568. doi:10.1016/j.agwat.2020.106568
- Kaman, H., Gübbük, H., Tezcan, A., Can, M., Özbek, Ö. (2023). Water-yield relationship of greenhouse-grown strawberry under limited irrigation. Notulae Botanicae Horti Agrobotanici Cluj-Napoca, 51(2), 13235. doi:10.15835/nbha51213235
- Kırsal Kalkınma Yatırım Programı Kapsamında Tasarruflu Tarımsal Sulama Sistemlerine Yönelik Yatırımların Desteklenmesi Hakkında Tebliğ (No: 2026/10). Resmî Gazete, 03.04.2026, Sayı 33213. ekonomigazetesi.com
- Türemiş, N. F., Burğut, A., Sayğı, H. (2021). Organik Tüplü Çilek Fidesi Üretim Yöntemlerinin Geliştirilmesi. Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü, Yalova, Yayın No: 103. arastirma.tarimorman.gov.tr
- Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü (24.06.2024). Haber: Basınçlı sulama sistemleri. dsi.gov.tr
- Üretici Rehberi: Çilek (KOP Bölgesi). Konya Yatırım Destek Ofisi aracılığıyla yayımlanmıştır. konyadayatirim.gov.tr
- UMass Extension (2012). Mulch: Using Colored Plastic Mulches in the Vegetable Garden. umass.edu
- Kapur, B. ve ark. (2023). The role of mulch color and irrigation level in reducing water stress in strawberry. Applied Ecology and Environmental Research, 21(5). doi:10.15666/aeer/2105_47814794
- Cimri.com. Malç naylonu ürün listesi (110 cm × 50 m çilek malçı, 970 TL; tarihsiz ilan). cimri.com
- Tofidas. Çilek malç naylonu, 130 cm en, 50 m uzunluk, 80 mikron (ürün sayfası). tofidas.com
- Poling, B. (2012, güncelleme 2023). Equipment: Strawberry Plasticulture Considerations. NC State Extension. strawberries.ces.ncsu.edu
- Cahn, M. Irrigation Management in Strawberry. University of California Cooperative Extension, Monterey County. ucanr.edu
- Cahn, M. Assessing and Managing Salinity. University of California Cooperative Extension. ucanr.edu
- Ankara Üniversitesi Açık Ders Malzemeleri. Çilek Yetiştiriciliği: 4. Hafta, Çilek Dikim Sistemleri. acikders.ankara.edu.tr
- Erenoğlu, B. Organik Çilek Yetiştiriciliği (broşür). Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü, Yalova. arastirma.tarimorman.gov.tr
- Allen, R. G., Pereira, L. S., Raes, D., Smith, M. (1998). Crop Evapotranspiration. FAO Irrigation and Drainage Paper 56, Tablo 12. fao.org
- Çeliktopuz, E., Özekici, B. (2020). Çilek meyve ve yaprak mikro besin elementlerinin farklı sulama seviyeleri ile biyo-aktivatör uygulamasına tepkileri. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi, 30(1). doi:10.29133/yyutbd.624059
- Biscaro, A. (2025). Refining Irrigation Scheduling During and After Crop Establishment. University of California ANR. ucanr.edu
- Clark, G. A., Haman, D. Z. Microirrigation in Mulched Bed Production Systems: Irrigation Depths. UF/IFAS Extension. ask.ifas.ufl.edu
- DeValerio, J. ve ark. Fertigation for Vegetables (HS1206). UF/IFAS Extension. ask.ifas.ufl.edu
- Depolife (24.11.2025). Damlama borusu fiyatları ve dekar başına maliyet (firma blogu). depolife.com
- Alomaliye (17.04.2026). Kırsal kalkınma yatırımlarında 2025 sonuçları (TRGM bülteni). alomaliye.com
- Cumhurbaşkanı Kararı 8039 (9567 sayılı Kararla değişik). T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Tarım Kredi Kooperatiflerince tarımsal üretime dair düşük faizli yatırım ve işletme kredisi kullandırılmasına ilişkin karar. ms.hmb.gov.tr
- Habermeydan (28.08.2026). 2026 sulama ücretleri belli oldu. habermeydan.com
- Bloomberg HT (12.08.2025). Su yılı yağışları son 52 yılın en düşük seviyesine indi (MGM verileri). bloomberght.com
- Tunç, T., Şahin, Ü., Evren, S., Daşcı, E., Güney, E., Aslantaş, R. (2019). The deficit irrigation productivity and economy in strawberry in the different drip irrigation practices in a high plain with semi-arid climate. Scientia Horticulturae, 245, 47–56. doi:10.1016/j.scienta.2018.10.008
- Sözcü (22.11.2022). Tarlada bırakılan plastik atık mikroplastiğe dönüşüp sofralara geliyor. sozcu.com.tr
- Atık Yönetimi Yönetmeliği. Resmî Gazete, 02.04.2015, Sayı 29314. resmigazete.gov.tr
- Hayes, D. G., Flury, M. (2018). Summary and Assessment of EN 17033:2018. University of Tennessee, EXT-2018-01. biodegradablemulch.tennessee.edu
Kapak fotoğrafı ve yazıdaki fotoğraflar Wikimedia Commons’tan alınmıştır; lisansları fotoğraf altlarında belirtilmiştir. Kapak: Hayan Alhasan, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.
Son güncelleme: 20 Ekim 2026
