Çilek Fidesi Ne Zaman ve Nasıl Dikilir? Frigo ve Taze Fide Farkı
Çilek fidesi, frigo fide ise temmuz–ağustosta (soğuk bölgelerde mart–nisanda), taze fide ise ekim–kasımda dikilir. Fide, kökleri 8–10 cm’ye kısaltılıp ıslatıldıktan sonra siyah malçlı masuraya, kök boğazı toprak seviyesinde kalacak şekilde dikilir ve ilk 15–20 gün günde 3–4 kez yağmurlama ile sulanır[1][2][3].
Öne Çıkan Bilgiler
- Frigo fide: Kışın uyku hâlindeyken sökülüp −2 °C’de saklanan fidedir; bir yıldan uzun saklanabilir[2].
- Erkencilik: Alata’da ağustosta yüksek tünele dikilen tüplü fideler kasım başında meyve verdi; frigo fideler şubata kadar ürün vermedi[4].
- Tutma kaybı: Dikimden sonra kayıp tüplü fidede yaklaşık yüzde 3, taze fidede yüzde 13,4, frigo fidede yüzde 12,8 bildirilmiştir[4].
- Yasal alt sınır: Satılan çilek fidesinin gövde çapı en az 5 mm olmalıdır[5].
- Dikim sıklığı: Frigo fidede dekara 5.500–6.000, taze ve tüplü fidede 6.000–7.000 fide[6].
- Fide maliyeti (2026): Fide başına 11 TL ile dekara 6.000 fide yaklaşık 66.000 TL eder[7].
Bu yazı, Çilek Yetiştiriciliği: Fide Seçiminden Hasada Kapsamlı Rehber adlı ana rehberimizin fide ve dikim bölümlerini ayrıntılandırır.
Frigo, Taze ve Tüplü Çilek Fidesi Nedir?
Türkiye’de üç tip çilek fidesi kullanılır: frigo fide, taze fide ve tüplü fide. Aralarındaki fark, fidenin nasıl üretildiği, nasıl saklandığı ve hangi mevsimde dikildiğidir[6][2].
- Frigo fide: Taç ve köklerdeki nişastanın en yüksek olduğu, çiçek tomurcuklarının oluştuğu ve bitkinin fizyolojik uykuda olduğu dönemde sökülüp −2 °C’de saklanan çıplak köklü fidedir. Bir yıldan uzun saklanabilir ve yaz dikiminde kullanılır; ilk kez 1950’de Kaliforniya’da kullanılmıştır[2]. Türkiye’de frigo fideler aralık–ocakta sökülür, toprağı temizlenip yaşlı yaprakları alınarak plastik torbalarda paketlenir[1].
- Taze (yeşil) fide: Fidelikten sökülüp depolanmadan, kısa sürede dikilen yeşil yapraklı fidedir; ılıman bölgelerde sonbahar–kış dikiminde kullanılır[2].
- Tüplü (viyollü) fide: Ana bitkiden alınan köksüz kol uçlarının (2–3 yapraklı, 1–1,5 cm kol parçası bırakılmış) viyollerde sisleme altında köklendirilmesiyle elde edilen topraklı fidedir. Köklenme 4–5 haftada tamamlanır; Türkiye’de en uygun köklendirme dönemi mayıs başı ile haziran sonudur[4].
| Özellik | Frigo fide | Taze fide | Tüplü fide |
|---|---|---|---|
| Dikim dönemi | Yaz (temmuz–ağustos); soğuk bölgede ilkbahar | Sonbahar–kış (ekim–kasım) | Yaz sonu–sonbahar (temmuz–eylül)[8][1] |
| Kök yapısı | Çıplak kök | Çıplak kök | Topraklı kök (viyol) |
| Saklama | −2 °C’de bir yıldan uzun[2] | Saklanmaz, hemen dikilir | Kısa süre; 4 haftalık fide en iyisidir[9] |
| Dikimden sonra kayıp | Yaklaşık yüzde 12,8[4] | Yaklaşık yüzde 13,4[4] | Yaklaşık yüzde 3[4] |
| İlk hasat (Akdeniz, örtü altı) | Şubat[4][10] | Bölgeye göre ilkbahar | Kasım–ocak[4][10] |
| Dekara fide sayısı | 5.500–6.000[6] | 6.000–7.000[6] | 6.000–7.000[6] |
Frigo mu, Taze mi, Tüplü Fide mi? Hangisi Daha İyi?
Hangi fidenin daha iyi olduğu, hasadın ne zaman istendiğine ve üretim sistemine bağlıdır. Akdeniz’de örtü altında erkenci kış hasadı hedefleniyorsa tüplü fide, açık tarlada yüksek ilkbahar verimi hedefleniyorsa frigo fide, kışı ılık bölgelerde düşük maliyetli sonbahar dikimi için taze fide daha uygundur[4][2][10].
- Erkencilik: Topraksız kültürde eylülde dikilen tüplü fideler aralık–ocakta, temmuzda dikilen frigo fideler ise şubatta ilk ürünü verdi; iki tipte de en yüksek hasat mart–nisanda oldu[10]. ABD’de taze ve tüplü fideler, soğukta saklanmış fidelerden yaklaşık 10 gün erken meyve vermiştir[11].
- Yaz dikiminde frigo: Ağustosta dikilen frigo fide Akdeniz’de mart–nisanda hasat verir. Sonbahar–kış dikiminde kullanılan taze fideler ise ılıman kışlara uygundur, ancak ilk ilkbaharda verimleri düşüktür[2].
- Tutma oranı: Topraklı kökü sayesinde tüplü fidenin dikim sonrası kaybı en düşüktür[4].
- Maliyet: Florida’da tüplü fidenin çıplak köklü fideye göre yaklaşık iki kat pahalı olduğu bildirilmiştir[11]. Türkiye için tüplü ve frigo fide fiyatlarını ayrı ayrı veren güncel bir kaynak bulunamamıştır.
Bilimsel açıklama: Frigo fide neden geç, tüplü fide neden erken meyve verir?
Frigo fide, sökülmeden önceki sonbaharda, 15 °C’nin altındaki serin ve kısa günlerde çiçek tomurcuklarını oluşturmuştur; soğukta beklerken bu tomurcuklar uykuda kalır[12][2]. Yazın dikildiğinde bitki önce kök ve taç geliştirir, ana ürününü ertesi ilkbaharda verir. Tüplü fide ise yaz ortasında köklendirilen genç bir bitkidir; topraklı kökü sayesinde dikim şoku yaşamadan büyümeye devam eder ve sonbaharın serin, kısa günlerinde çiçek açarak örtü altında kış ortasında ürün verebilir[4]. Bu yüzden kış pazarını hedefleyen Akdeniz üreticisi için tüplü fide, ilkbahar pazarını hedefleyen üretici için frigo fide mantıklıdır.
Çilek Fidesi Ne Zaman Dikilir? Bölgelere Göre Takvim
Çilek fidesi bölgeye ve fide tipine göre haziran ile aralık arasında dikilir. Frigo fideyle yaz dikimi Marmara’da haziran ortasında başlar, Akdeniz’de ağustos ortasına kadar sürer; taze fideyle kış dikimi ise genellikle ekim–kasımdadır[1].
| Bölge | Kış dikimi (taze fide) | Yaz dikimi (frigo fide) |
|---|---|---|
| Marmara | 1 Ekim–15 Aralık | 15 Haziran–1 Temmuz |
| Ege | 1 Ekim–15 Kasım | 1–15 Temmuz |
| Akdeniz | 15 Ekim–15 Kasım | 15 Temmuz–15 Ağustos |
| İç Anadolu | 1 Ekim–15 Kasım | 1–15 Temmuz |
Kaynak: Silifke Ziraat Odası[1]. Tarihler ortalamadır; aynı bölge içinde rakım ve mikroklimaya göre değişir.
- İlkbahar dikimi: Kışı sert bölgelerde frigo fideler mart–nisanda dikilir[1][8]. Nötr gün çeşitlerinin frigo fideleri 1 Nisan–30 Haziran arasında dikilebilir[6]. Merzifon’da 5 Nisan’da dikilen frigo fidelerin tamamı 20 gün sonra tutmuş; bitki başına verim Monterey’de 307,8 g, Albion’da 283,7 g olmuştur[13].
- Karadeniz kıyısı: Samsun’da yapılan bir çalışmada yaz dikimi için en uygun dönem 15 Haziran–15 Temmuz bulunmuştur[14].
- Kural: Frigo fide, sıcaklıklar düşmeden 3–4 hafta önce dikilmelidir ki bitki kışa güçlü bir taç ve kökle girsin[2].
İyi Çilek Fidesi Nasıl Anlaşılır?
İyi çilek fidesinin kökleri gelişmiş, büyüme noktası (tacın ortası) zarar görmemiş, kuruma ve don zararı olmayan bir fidedir. Çilek Fidesi Yönetmeliği’ne göre satılan fidenin gövde çapı en az 5 mm olmalı; fide üzerinde kol, çiçek ve ölü kısım bulunmamalıdır[5].
| Sınıf | Taç çapı (mm) | Not |
|---|---|---|
| B | 6–9 | En küçük sınıf |
| A | 9–14 | Yaygın ticari sınıf |
| A+ | 14–18 | 2–3 çiçek salkımı |
| A++ | 18 ve üzeri | İri fide |
| WB (bekletme yastığı fidesi) | 22 ve üzeri | Fide başına 350–500 g |
| Tray (viyol) fidesi | — | Fide başına 700 g–1 kg |
Kaynak: Augusta Plants fidanlığı (2023)[15]. Sınıf sınırları fidanlıklara göre birkaç milimetre farklılık gösterir. Karşılaştırma için: tüplü fidelerde taç çapı 8–11 mm, tray fidelerde 15–18 mm’dir[11].
- Etiketi kontrol edin: Sertifikalı fidenin etiketi mavidir; standart fidenin etiketi sarıdır[5].
- Sertifikasyonun güvencesi: Sertifikalı fide üretiminde dört virüs hastalığı aranır, Phytophthora, Verticillium ve antraknoz (Colletotrichum acutatum) yılda iki kez denetlenir ve dikimden önce topraktaki nematodlar analiz edilir[5].
- Komşudan kol almayın: Antraknoz gibi hastalıklar tarlaya çoğunlukla hastalıklı fideyle girer[16]. 2019’da Antalya Serik’te çiçek açmayan “erkek fide” sorunu yaşanmış, bir üreticiye göre bölgedeki üreticilerin yaklaşık yüzde 80’i bundan etkilenmiştir[17].
Frigo Fide Dikime Nasıl Hazırlanır?
Frigo fide, depodan alındıktan sonra kökleri kısaltılıp ıslatılarak dikime hazırlanır ve bekletilmeden dikilir. Fidelikler, teslim alınan frigo fidenin 1–2 gün içinde dikilmesini önerir[18].
- Kökleri kısaltın: Kökleri 8–10 cm’ye kesin; fidede 2–3 yaprak bırakın[2].
- Kökleri ıslatın: Kökleri kök boğazına kadar suya batırın ve fideleri gölgede tutun[1]. Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü, depodan çıkan frigo fidelerin dikimden önceki gece suda bekletilmesini önerir[19].
- Yaprakları ıslatmayın: Köklerin nemli kalmasını sağlayın ama yaprakları suda bırakmayın[2].
Çilek Fidesi Nasıl Dikilir? Adım Adım
Çilek fidesi, damla sulama hattı ve siyah malç serilmiş masuraya, malçta açılan deliklere, kök boğazı toprak seviyesinde kalacak şekilde dikilir ve hemen sulanır. Aşağıdaki adımlar açık tarla ve tünel üretimi içindir.
- Toprağı hazırlayın (dikimden 1–2 ay önce): Toprak analizine göre taban gübresini verin, masuraları yapın, damla sulama hattını ve siyah malçı serin. Masura ölçüleri ve gübre miktarları için ana rehberimizin dikim bölümüne bakabilirsiniz.
- Dikim sıklığını belirleyin: Frigo fidede dekara 5.500–6.000, taze ve tüplü fidede 6.000–7.000 fide hesaplayın[6]. Sonbaharda taze fideyle dikimde dekara 7.000–7.500 fide de önerilir[3].
- Delikleri açın: Malçı üçgen dikim düzeninde delin; delik, kökler kıvrılmadan sığacak kadar derin olmalıdır.
- Doğru derinlikte dikin: Kök boğazını (tacın ortasını) toprak seviyesine getirin. Çok derine dikilen fidede taç çürür, kol oluşumu gecikir; çok yüzeye dikilen fidede kökler açıkta kalıp kurur[1][9].
- Can suyu verin: Dikimden hemen sonra fideleri sulayın[1].
- Yağmurlama ile köklendirin: Yazın dikilen frigo fideler ilk 15–20 gün günde 3–4 kez yağmurlama ile sulanmalıdır; aksi hâlde sıcakta tutmaz[3]. Alata, yağmurlama sulamayı ilk 5–6 hafta önerir ve salma sulamadan kaçınılmasını ister[6].
Dikimden Sonraki İlk Haftalarda Ne Yapılmalı?
Yazın dikilen frigo fidede ilk haftalarda açan çiçekler koparılır, 40–50 gün sonra da kollar alınmaya başlanır. Böylece bitki enerjisini kök ve taç gelişimine verir ve kışa güçlü girer[2][1][6].
- Çiçek alma: Yaz dikiminden 7–10 gün sonra açan çiçekleri koparın; bu, kök ve taç gelişimini güçlendirir[1]. Çiçekleri kökleri oynatmadan makasla kesin; ilk çiçek döneminden sonrakiler meyveye bırakılır[6].
- İlkbahar dikiminde: Ana ürün ertesi yıl alınacağı için çiçekler koparılır[2].
- Kol alma: Dikimden 40–50 gün sonra başlayın; 15–20 gün arayla 1–2 kez tekrarlayın[6].
- Ölü fideleri yenileyin: Tutmayan fideleri ilk 2–3 hafta içinde aynı partiden yedek fidelerle değiştirin.
Dekara Çilek Fidesi Maliyeti Ne Kadar?
Dekara fide maliyeti, dikim sıklığı ile fide fiyatının çarpımıdır ve kuruluş maliyetinin en büyük kalemidir. Mayıs 2026’da Bursa’da bir üretici fidenin tanesini 11 TL’ye aldığını belirtmiştir[7].
| Fide tipi / dikim | Fide sayısı (adet/da) | Fide maliyeti (TL/da) |
|---|---|---|
| Frigo, yaz dikimi | 5.500–6.000 | 60.500–66.000 |
| Taze veya tüplü | 6.000–7.000 | 66.000–77.000 |
| Taze, kış dikimi (sık) | 7.000–8.000 | 77.000–88.000 |
Varsayımlar: Fide sayıları Alata ve Yalova önerilerinden[6][3][8]; fiyat Mayıs 2026’da Bursa’da bildirilen 11 TL/fidedir[7]. Fiyat fide tipine, sınıfına, çeşide ve alım miktarına göre değişir; tüplü fide genellikle daha pahalıdır.
Yatırım kararından önce
Fide maliyeti tek başına 60–90 bin TL/da’ya ulaşabildiği için, sipariş vermeden önce birden fazla fidanlıktan teklif alın, fidenin sertifikalı olduğunu belgeyle doğrulayın ve il veya ilçe tarım müdürlüğünüzden güncel destekleri öğrenin. Bu hesaplar fikir vermek amaçlıdır; bölgeye göre değişir.
Türkiye’de Çilek Fidesi: Üretim, Mevzuat ve Destekler
Türkiye’de sertifikalı çilek fidesi üretimi hızla artmaktadır: 2024’te 78,6 milyon adet olan üretim, 2025’te yüzde 30,3 artışla 102,4 milyon adede ulaşmıştır[20]. Fide üretimi ve satışı, 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu’na dayanan Çilek Fidesi Üretimi, Sertifikasyonu ve Pazarlaması Yönetmeliği ile düzenlenir[5].
- Sertifikasyon kademeleri: Meristem, ön temel, temel ve sertifikalı fide; bunların dışında standart fide kategorisi vardır[5].
- Fide üreticisi belgesi: Çilek fidesi üretip satmak için fide üretici belgesi gerekir[5]. Sertifikasız kaynaktan alınan fide hem hastalık hem de çeşit karışıklığı riski taşır.
- Destek: Yurt içinde üretilmiş sertifikalı çilek fidesi kullanımına 2019 programında örtü altında dekara 400 TL destek ödenmiştir[21]. Güncel tutar ve şartları il tarım müdürlüğünüzden öğrenin.
- Bölgesel uygulamalar: Akdeniz’de yaz dikiminde frigo, örtü altında tüplü fide; İç Anadolu’da nötr gün çeşitlerinin ilkbahar ve yaz frigo dikimi; Marmara ve Ege’de hem yaz hem kış dikimi yaygındır[1][6].
Örtü altında fide dikimi ve sera koşullarındaki farklar için serada çilek yetiştiriciliği rehberimize bakabilirsiniz.
Saksıya veya Balkona Çilek Fidesi Ne Zaman Dikilir?
Saksı ve balkon için fide dikimi, bölgenizin tarla takvimine uyar: kışı sert yerlerde ilkbaharda (mart–nisan), ılıman yerlerde sonbaharda (ekim) dikebilirsiniz[1]. Yaz boyu ürün veren nötr gün çeşitlerinin frigo fideleri nisan–haziran arasında da dikilebilir[6].
Saksıda da aynı kurallar geçerlidir: kök boğazı toprak seviyesinde olmalı, saksı süzek olmalı ve ilk haftalarda toprak kurutulmamalıdır. Bahçe başlangıcı için hobi bahçesi rehberimize göz atabilirsiniz.
Çilek Fidesi Dikiminde Sık Yapılan Hatalar ve Çözümleri
- Fideyi çok derine dikmek: Taç çürür, kol oluşumu gecikir. Çözüm: kök boğazını toprak seviyesinde bırakın[1][9].
- Fideyi yüzeye dikmek: Kökler açıkta kalıp kurur. Çözüm: kökleri tamamen toprağa gömün[1].
- Yaz dikiminde sulamayı aksatmak: Frigo fide sıcakta tutmaz. Çözüm: ilk 15–20 gün günde 3–4 kez yağmurlama yapın[3].
- Frigo fideyi günlerce bekletmek: Fide canlılığını yitirir. Çözüm: teslim aldıktan sonra 1–2 gün içinde dikin[18].
- Sertifikasız fide veya komşudan kol kullanmak: Antraknoz, kök çürüklükleri ve nematodlar tarlaya taşınır. Çözüm: mavi etiketli sertifikalı fide kullanın[5][16]. Hastalık riskini izleme ve kültürel önlemlerle azaltmayı EZY rehberimizde anlattık.
- Yaz dikiminden sonra çiçekleri bırakmak: Bitki zayıf kalır. Çözüm: ilk açan çiçekleri koparın[1][6].
- Yanlış fide tipini seçmek: Kış pazarı hedeflenirken frigo fide kullanmak hasadı şubata bırakır. Çözüm: erkencilik için tüplü fide kullanın[4].
Önemli uyarı: Fide ilaçlaması
Fide dikiminden önce veya sonra kök ya da fide ilaçlaması yapmayı düşünüyorsanız bir ziraat mühendisine veya il ya da ilçe tarım müdürlüğüne danışın; yalnızca çilekte ruhsatlı ürünleri etiketindeki doz ve bekleme süresine uyarak kullanın.
Sık Sorulan Sorular
Çilek fidesi hangi ayda dikilir?
Çilek fidesi fide tipine ve bölgeye göre dikilir. Frigo fideyle yaz dikimi Marmara’da haziran ortası–temmuz başında, Ege ve İç Anadolu’da temmuzun ilk yarısında, Akdeniz’de 15 Temmuz–15 Ağustos arasında yapılır. Taze fideyle kış dikimi çoğu bölgede ekim–kasımdadır. Kışı sert bölgelerde frigo fideler mart–nisanda dikilir.
Frigo fide nedir?
Frigo fide, kışın bitki uykudayken ve taç ile köklerde depolanan nişasta en yüksek düzeydeyken sökülen, toprağı temizlenip −2 °C’de soğuk hava deposunda saklanan çıplak köklü çilek fidesidir. Bir yıldan uzun saklanabilir ve genellikle yaz aylarında dikilir. Yaz dikimi frigo fide, ertesi ilkbaharda yüksek verim verir.
Frigo fide ile taze fide arasındaki fark nedir?
Frigo fide kışın sökülüp −2 °C’de saklanan, yazın dikilen uyku hâlindeki fidedir. Taze fide ise fidelikten sökülüp depolanmadan hemen dikilen yeşil fidedir ve ılıman bölgelerde ekim–kasımda kullanılır. Frigo fide yaz dikimiyle ertesi ilkbaharda yüksek verim verir; taze fide sonbahar dikimine uygundur ama ilk ilkbaharda verimi daha düşüktür.
Çilek fidesi ne kadar derine dikilir?
Çilek fidesi, kök boğazı (tacın ortası) toprak seviyesinde kalacak şekilde dikilir. Çok derine dikilen fidede taç çürüyebilir ve kol oluşumu gecikir; çok yüzeye dikilen fidede ise kökler açıkta kalıp kurur. Dikimden önce kökler 8–10 cm’ye kısaltılır ve kıvrılmadan dikim deliğine yerleştirilir.
Bir dekara kaç çilek fidesi gerekir?
Bir dekara frigo fideyle yaz dikiminde 5.500–6.000, taze ve tüplü fideyle 6.000–7.000 fide gerekir. Kış dikiminde sık dikimle bu sayı 7.000–8.000’e çıkabilir. Fide başına 11 TL’lik 2026 fiyatıyla 6.000 fide yaklaşık 66.000 TL tutar. Dikim sıklığı çeşide ve üretim sistemine göre ayarlanmalıdır.
Tüplü çilek fidesi nedir?
Tüplü çilek fidesi, ana bitkiden alınan köksüz kol uçlarının viyollerde sisleme altında 4–5 haftada köklendirilmesiyle elde edilen topraklı fidedir. Topraklı kökü sayesinde dikimden sonra kaybı yaklaşık yüzde 3 ile en düşük fide tipidir. Akdeniz’de örtü altında yaz sonunda dikildiğinde kasım–ocakta meyve vererek erkenci hasat sağlar.
Çilek fidesi diktikten sonra çiçekleri koparmalı mıyım?
Yaz döneminde dikilen frigo fidelerde dikimden 7–10 gün sonra açan ilk çiçeklerin koparılması önerilir; bu, kök ve taç gelişimini güçlendirir. Çiçekler kökleri oynatmadan makasla kesilir. İlkbaharda dikilen fidelerde ana ürün ertesi yıl alınacağı için ilk çiçekler yine koparılır.
Sonuç: Doğru Fide, Doğru Zaman, Doğru Derinlik
Çilek fidesi dikiminde başarı, hedeflediğiniz hasat dönemine uygun fide tipini seçmekle başlar: ilkbahar verimi için temmuz–ağustosta frigo fide, örtü altında kış hasadı için tüplü fide, ılıman bölgelerde sonbahar dikimi için taze fide. Fideyi kökleri kısaltılıp ıslatılmış olarak, kök boğazı toprak seviyesinde dikin ve ilk 15–20 gün yağmurlama ile sulayın. Mavi etiketli sertifikalı fide kullanmak, tarlanızı yıllarca etkileyebilecek hastalıklara karşı en ucuz sigortadır. Dikimden sonraki bakım, hastalık yönetimi ve hasat için çilek yetiştiriciliği ana rehberimize geçebilirsiniz.
Kaynaklar
- Silifke Ziraat Odası (TZOB). Çilek Yetiştiriciliği. silifke.ziraatodasi.org.tr
- Ankara Üniversitesi Açık Ders Malzemeleri. Çilek: Dikim Sistemleri (ders notu). acikders.ankara.edu.tr
- Erenoğlu, B. Organik Çilek Yetiştiriciliği (broşür). Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü, Yalova. arastirma.tarimorman.gov.tr
- Özdemir, E., Serçe, S., Gündüz, K. Çilek yetiştiriciliğinde tüplü taze fide teknolojisindeki son gelişmeler (s. 30–34). horticulturalstudies.org
- Çilek Fidesi Üretimi, Sertifikasyonu ve Pazarlaması Yönetmeliği. Resmî Gazete, 08.07.2010, Sayı 27635 (FAOLEX metni). faolex.fao.org
- Erçik, K. (2022). Çilek Yetiştiriciliği (broşür). Alata Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü, Mersin. arastirma.tarimorman.gov.tr
- Dünya (25.05.2026). Çilek üreticisinin isyanı: 275 bin lira harcadı, 100 lira fiyat bekliyor. dunya.com
- Nacar, Ç. (2012). Çilek Yetiştiriciliği. Alata Bahçe Kültürleri Araştırma İstasyonu, Erdemli-Mersin. arastirma.tarimorman.gov.tr
- Poling, B. (2012, güncelleme 2021). Strawberries – Production: Planting. NC State Extension. strawberries.ces.ncsu.edu
- Ünal, N., Pekmezci, M. (2011). Farklı fide tipleri ve yetiştirme ortamlarının topraksız kültür çilek yetiştiriciliği üzerine etkileri. Tarım Bilimleri Dergisi, 17(4), 269–278. trdizin.gov.tr
- Durner, E. F., Poling, E. B., Maas, J. L. (2002). Recent advances in strawberry plug transplant technology. HortTechnology, 12(4), 545. agrireseau.net
- Berdaliev, S. (2019). Taze fide üretim yerlerinin kısa gün çilek çeşitlerinde çiçeklenme zamanlarına etkileri (Yüksek lisans tezi). Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi. acikerisim.ohu.edu.tr
- Geçer, M. K., Gündoğdu, M., Başar, G. (2018). Bazı çilek çeşitlerinin Merzifon (Amasya) ekolojisindeki verim durumlarının tespiti. Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 8(2), 11–15. doi:10.21597/jist.427752
- Karaduva, L. (1992). Samsun ekolojik koşullarında çileklerde yaz dikim zamanının belirlenmesi (Yüksek lisans tezi). Ondokuz Mayıs Üniversitesi. acikerisim.omu.edu.tr
- Augusta Plants (09.01.2023). What are the categories of frigo strawberry plants. augustaplants.com
- UC IPM (2018). Strawberry: Anthracnose. UC ANR Publication 3468. ipm.ucanr.edu
- T24 / DHA (06.01.2019). Çilekte “erkek fide” krizi. t24.com.tr
- Niewczas fidanlığı. Frigo strawberry plants. niewczas.co
- Süzer, S. Çilek Tarımı. Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü. arastirma.tarimorman.gov.tr
- T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı (16.02.2026). Çilek Fidesi Üretim Miktarları, 2025. istatistik.tarimorman.gov.tr
- T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı. Sertifikalı Fidan/Fide ve Standart Fidan Kullanım Desteği. tarimorman.gov.tr
Kapak fotoğrafı ve yazıdaki fotoğraflar Wikimedia Commons’tan alınmıştır; lisansları fotoğraf altlarında belirtilmiştir. Kapak: Shixart1985, Wikimedia Commons, CC BY 2.0.
Son güncelleme: 19 Ekim 2026
